Bão TAPAH (2002) năm 2002 - Đường đi chi tiết, cường độ, ảnh vệ tinh, sụt áp

Thời gian	Tọa độ tâm	Áp suất	Sức gió	Gió giật	Phân loại	Bán kính gió (cấp 6+)
07:00 10/01/2002	9.0°N, 134.5°E	1008hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
13:00 10/01/2002	9.3°N, 133.9°E	1006hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
19:00 10/01/2002	9.7°N, 133.1°E	1008hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
01:00 11/01/2002	10.0°N, 132.2°E	1006hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
07:00 11/01/2002	10.4°N, 131.5°E	1004hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
13:00 11/01/2002	11.0°N, 130.9°E	1004hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
19:00 11/01/2002	11.4°N, 129.8°E	1002hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
01:00 12/01/2002	12.0°N, 128.8°E	1002hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
07:00 12/01/2002	12.6°N, 127.7°E	1000hPa	65km/h Cấp 8	--	Bão
13:00 12/01/2002	13.1°N, 126.5°E	1000hPa	65km/h Cấp 8	--	Bão
19:00 12/01/2002	13.8°N, 125.6°E	996hPa	74km/h Cấp 8	--	Bão
01:00 13/01/2002	14.5°N, 124.7°E	1000hPa	65km/h Cấp 8	--	Bão
07:00 13/01/2002	14.8°N, 123.7°E	1004hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
13:00 13/01/2002	15.6°N, 123.0°E	1004hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
19:00 13/01/2002	16.5°N, 122.6°E	1006hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
01:00 14/01/2002	17.6°N, 122.5°E	1008hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--

Tổng quan khái quát toàn bộ cơn bão

Hành trình, cường độ đỉnh, xếp hạng trong năm & các đặc điểm bất thường — tổng hợp tự động từ chuỗi quan trắc JMA và các dũ liệu quốc tế khác

Khái quát

Hồ sơ khái quát cơn bão

TAPAH · 2002

Số hiệu 200201 · Nguồn quan trắc: JMA (Cơ quan Khí tượng Nhật Bản)

Bão

Ghi nhận cuối: 9069 ngày trước (01:00 14/01/2002)

74 km/hGió đỉnh (~40 kt)Sức gió mạnh nhất bão đạt được trong cả vòng đời — càng cao thì bão càng dữ dội.

996 hPaÁp suất thấp nhấtÁp suất tại tâm bão; con số càng thấp thì bão càng mạnh.

1,702 kmQuãng đườngTổng chiều dài đường đi mà tâm bão đã vạch ra từ đầu đến cuối.

3 ngày 18 giờThời gian hoạt độngKhoảng thời gian từ lúc bão hình thành đến khi tan hẳn.

#24/26Mạnh nhất năm 2002Thứ hạng sức gió của bão so với mọi cơn bão trong cùng mùa.

Theo dõi đầu tiên Thành bão Đạt đỉnh Ghi nhận cuối Địa danh lấy từ BigDataCloud

Ghi nhận theo dõi đầu tiên

Biển Philippines (Tây Thái Bình Dương)

07:00 10/01/2002

9.00°N, 134.50°E

Vùng áp thấp 1008 hPa

Chính thức mạnh lên thành bão

Biển Philippines (Tây Thái Bình Dương)

07:00 12/01/2002

12.60°N, 127.70°E

Bão 65 km/h 1000 hPa

Đạt cường độ đỉnh

Biển Philippines (Tây Thái Bình Dương)

19:00 12/01/2002

13.80°N, 125.60°E

Bão 74 km/h 996 hPa

Ghi nhận cuối cùng

Biển Philippines (Tây Thái Bình Dương)

01:00 14/01/2002

17.60°N, 122.50°E

Vùng áp thấp 1008 hPa

Tương tác đất liền — phân tích đổ bộ

Theo dữ liệu đường bờ biển, tâm bão di chuyển hoàn toàn trên biển — không ghi nhận đổ bộ đất liền trong suốt vòng đời.

Mức độ mạnh trong năm

#24 trên tổng 26 cơn bão mùa 2002
(xếp theo gió mạnh nhất)

Tăng cường nhanh (RI)

40kt/24h

Có tăng cường nhanh (RI): sức gió tăng 40 kt trong ≤24 giờ (ngưỡng RI ≥ 30 kt). 19:00 11/01/2002 → 19:00 12/01/2002

Mức sụt áp tối đa

4hPa/6h

4hPa/12h

6hPa/24h

12hPa/48h

Sụt áp vừa phải Áp suất tâm giảm từ tốn — bão mạnh lên ổn định, không đột biến.

Sụt áp càng lớn trong thời gian ngắn cho thấy bão tăng cấp càng dữ dội. Mốc ~24 hPa/24h là ngưỡng "bom khí tượng" (bão bùng nổ cường độ).

Đặc điểm & bất thường trong di chuyển

Di chuyển tương đối ổn định, không có bất thường quỹ đạo đáng kể.

18.9Tốc độ TB (km/h)

23.6Tốc độ tối đa (km/h)

1.06×Độ uốn khúc

Kết cấu gió & năng lượng

Bán kính gió mạnh: 140 (nm) / 260 (km)

Đường kính vùng bão: —

ACE: 0.6916 ×10⁴ kt²

PDI: 0.2893 ×10⁶ kt³

Tuỳ chỉnh hệ số quy đổi gió 10′ → 1′ (ACE & PDI)

ACE & PDI được tính từ gió 1 phút, quy đổi từ gió 10 phút (JMA) qua một hệ số. Mặc định là 1.14 (WMO). Bạn có thể đặt lại hệ số trong khoảng 1.05–1.30, và/hoặc thêm các khoảng cấp gió Beaufort dùng hệ số riêng. Cài đặt được lưu trong trình duyệt và áp dụng cho mọi cơn bão cho tới khi bạn thay đổi hoặc đưa về mặc định.

Hệ số mặc định

Sức mạnh & năng lượng tích luỹ (ACE / PDI)

Mức năng lượng: Thấp

Cơn bão đã tích luỹ 0.6916 ×10⁴ kt² năng lượng (ACE) — năng lượng tích luỹ khiêm tốn — bão yếu hoặc tồn tại ngắn.

Xếp thứ 24/26 về năng lượng trong mùa bão 2002.
Chiếm 0.2% tổng năng lượng của cả 26 cơn bão trong mùa.
Mạnh gấp 0.1 lần ACE trung bình mỗi cơn bão trong mùa (~12.6 ×10⁴ kt²).

PDI · Chỉ số phá hoại0.2893×10⁶ kt³

PDI đo tổng "sức tàn phá" tích luỹ theo lập phương của sức gió — càng cao thì tiềm năng gây thiệt hại của bão càng lớn.

ACE & PDI tính từ gió 1 phút (quy đổi từ gió 10 phút JMA ×1.14) tại các bản tin 00/06/12/18 UTC. Thứ hạng năng lượng được tính lại trực tiếp cho toàn bộ các cơn bão cùng mùa.

Nhiệt độ bề mặt biển (SST) dọc đường đi tâm bão

26.5°C Thuận lợi

Đánh giá nền nhiệt: SST đạt trên ngưỡng phát triển bão 26.5°C — đủ điều kiện nhiệt để duy trì cường độ.

27.6°CSST trung bình

28.3°CCao nhất

26.5°CThấp nhất

26.5°CTại điểm đạt đỉnh

100%Điểm ≥ 26.5°C

SST & sức gió tại từng mốc dọc đường đi tâm bão SST (°C) Ngưỡng 26,5°C Sức gió (km/h)

Chạm/bấm (hoặc rê chuột) vào từng cột để xem chi tiết SST & sức gió tại thời điểm đó. Cột xám = tâm bão trên đất liền / không có dữ liệu SST.

Thời điểm (giờ VN)	Tọa độ tâm bão	SST	So với 26.5°C	Sức gió
07:00 10/01/2002	9.00°N, 134.50°E	—	Không có dữ liệu	KXĐ
13:00 10/01/2002	9.30°N, 133.90°E	—	Không có dữ liệu	KXĐ
19:00 10/01/2002	9.70°N, 133.10°E	27.9°C	+1.4°C	KXĐ
01:00 11/01/2002	10.00°N, 132.20°E	—	Không có dữ liệu	KXĐ
07:00 11/01/2002	10.40°N, 131.50°E	28.3°C	+1.8°C	KXĐ
13:00 11/01/2002	11.00°N, 130.90°E	—	Không có dữ liệu	KXĐ
19:00 11/01/2002	11.40°N, 129.80°E	—	Không có dữ liệu	KXĐ
01:00 12/01/2002	12.00°N, 128.80°E	—	Không có dữ liệu	KXĐ
07:00 12/01/2002	12.60°N, 127.70°E	—	Không có dữ liệu	65 km/h
13:00 12/01/2002	13.10°N, 126.50°E	—	Không có dữ liệu	65 km/h
19:00 12/01/2002	13.80°N, 125.60°E	—	Không có dữ liệu	74 km/h
01:00 13/01/2002	14.50°N, 124.70°E	—	Không có dữ liệu	65 km/h
07:00 13/01/2002	14.80°N, 123.70°E	—	Không có dữ liệu	KXĐ
13:00 13/01/2002	15.60°N, 123.00°E	—	Không có dữ liệu	KXĐ
19:00 13/01/2002	16.50°N, 122.60°E	26.5°C	+0.0°C	KXĐ
01:00 14/01/2002	17.60°N, 122.50°E	—	Không có dữ liệu	KXĐ

Dọc hành trình, nhiệt độ bề mặt biển dao động 26.5–28.3°C (trung bình 27.6°C); 100% số điểm lấy mẫu nằm trên ngưỡng phát triển bão 26.5°C. Khi đạt đỉnh, SST ở mức 26.5°C (trên ngưỡng 26.5°C) — phù hợp để duy trì cường độ đỉnh đã ghi nhận. Bão có tăng cường nhanh dù SST không quá cao — cho thấy các yếu tố khác (độ đứt gió thấp, ẩm tầng giữa) cũng đóng vai trò quan trọng. Về cuối vòng đời, bão di chuyển sang vùng biển mát hơn (26.5°C so với 27.9°C lúc đầu) — nền nhiệt giảm dần là yếu tố góp phần khiến bão suy yếu.

Nguồn dữ liệu SST: NOAA OISST v2.1 (0.25°, dữ liệu ngày) · NOAA CoastWatch ERDDAP. Ngưỡng 26.5°C là điều kiện nhiệt tối thiểu để bão nhiệt đới hình thành và duy trì.

Độ sâu đáy biển & cao độ địa hình dọc đường đi tâm bão & ảnh hưởng tới cường độ

5,810 m Rất thuận lợi

Đánh giá kho nhiệt đại dương: Biển rất sâu (≥ 1000 m) — kho nhiệt đại dương khổng lồ, gần như không có phản hồi nước lạnh khi bão khuấy trộn, điều kiện lý tưởng để duy trì và tăng cường.

4,705 mĐộ sâu trung bình

6,045 mSâu nhất

400 mNông nhất

5,810 mTại điểm đạt đỉnh

100%Điểm ≥ 200 m

Đường phía trên là sức gió của bão; khối bên dưới là mặt cắt đáy biển; phần đất nâu nhô lên trên mặt biển là địa hình khi bão đã vào bờ. Chạm/bấm vào từng điểm để xem độ sâu (hoặc cao độ) & sức gió tại đó.

Đáy biển (tô theo độ sâu) Sức gió tâm bão Ranh giới biển sâu 200 m Nước nông ven bờ Địa hình đất liền (nhô trên mặt biển)

Thời điểm (giờ VN)	Tọa độ tâm bão	Độ sâu / Cao độ	Phân loại	Sức gió
07:00 10/01/2002	9.00°N, 134.50°E	2,487 m	Biển sâu	KXĐ
13:00 10/01/2002	9.30°N, 133.90°E	5,109 m	Vực sâu đại dương	KXĐ
19:00 10/01/2002	9.70°N, 133.10°E	5,231 m	Vực sâu đại dương	KXĐ
01:00 11/01/2002	10.00°N, 132.20°E	5,977 m	Vực sâu đại dương	KXĐ
07:00 11/01/2002	10.40°N, 131.50°E	5,882 m	Vực sâu đại dương	KXĐ
13:00 11/01/2002	11.00°N, 130.90°E	5,845 m	Vực sâu đại dương	KXĐ
19:00 11/01/2002	11.40°N, 129.80°E	5,842 m	Vực sâu đại dương	KXĐ
01:00 12/01/2002	12.00°N, 128.80°E	5,633 m	Vực sâu đại dương	KXĐ
07:00 12/01/2002	12.60°N, 127.70°E	5,268 m	Vực sâu đại dương	65 km/h
13:00 12/01/2002	13.10°N, 126.50°E	4,996 m	Vực sâu đại dương	65 km/h
19:00 12/01/2002	13.80°N, 125.60°E	5,810 m	Vực sâu đại dương	74 km/h
01:00 13/01/2002	14.50°N, 124.70°E	4,683 m	Vực sâu đại dương	65 km/h
07:00 13/01/2002	14.80°N, 123.70°E	400 m	Biển sâu vừa	KXĐ
13:00 13/01/2002	15.60°N, 123.00°E	5,357 m	Vực sâu đại dương	KXĐ
19:00 13/01/2002	16.50°N, 122.60°E	3,979 m	Vực sâu đại dương	KXĐ
01:00 14/01/2002	17.60°N, 122.50°E	2,852 m	Biển sâu	KXĐ

Dọc hành trình, độ sâu đáy biển nơi tâm bão đi qua dao động 400–6,045 m (trung bình ~4,705 m); 100% số điểm lấy mẫu nằm trên vùng biển sâu ≥ 200 m. Độ sâu là chỉ dấu gián tiếp cho bề dày lớp nước ấm (nhiệt lượng đại dương khả dụng): biển càng sâu, nước lạnh tầng dưới càng khó bị khuấy lên làm mát mặt biển, nên bão càng được tiếp nhiệt bền bỉ. Khi đạt cường độ đỉnh, tâm bão nằm trên vùng biển rất sâu ~5,810 m — kho nhiệt gần như vô hạn so với nhu cầu của bão, hoàn toàn phù hợp để bão đạt và giữ phân loại Bão. Pha tăng cường nhanh diễn ra chủ yếu trên nền biển sâu — bề dày lớp nước ấm lớn là một trong những điều kiện đại dương hỗ trợ cho việc bùng phát cường độ.

Nguồn dữ liệu độ sâu & cao độ: GEBCO 2020 (lưới ~450 m) · Open Topo Data (GEBCO 2020 bao gồm cả địa hình đất liền). Giá trị âm = độ sâu đáy biển, dương = cao độ địa hình so với mực nước biển. Ngưỡng 200 m ≈ mép thềm lục địa — ranh giới giữa biển sâu (tiếp nhiệt tốt) và biển nông (dễ bị làm lạnh).

Nhiệt lượng đại dương (OHC) dọc đường đi tâm bão

40.9 kJ/cm² Thuận lợi vừa

Đánh giá kho nhiệt đại dương: Kho nhiệt ở mức trung bình (30–50 kJ/cm²) (lớp 26°C dày ~62 m) — đủ để duy trì cường độ nhưng chưa lý tưởng cho tăng cường nhanh.

45.8OHC trung bình (kJ/cm²)

51.1Cao nhất

40.9Thấp nhất

40.9Tại điểm đạt đỉnh

33%Điểm ≥ 50 kJ/cm²

62 mĐộ dày lớp ấm 26°C trung bình (D26)

64 mD26 dày nhất

Diễn biến nhiệt lượng đại dương dọc hành trình OHC (kJ/cm²) Ngưỡng RI ~50 Sức gió (km/h)

≥90 60–90 50–60 (RI) 30–50 10–30 <10

Thời điểm (giờ VN)	Tọa độ tâm bão	OHC	Lớp 26°C (D26)	Sức gió
07:00 10/01/2002	9.00°N, 134.50°E	51.1 kJ/cm²	64 m	KXĐ
13:00 10/01/2002	9.30°N, 133.90°E	45.3 kJ/cm²	59 m	KXĐ
19:00 10/01/2002	9.70°N, 133.10°E	—	—	KXĐ
01:00 11/01/2002	10.00°N, 132.20°E	—	—	KXĐ
07:00 11/01/2002	10.40°N, 131.50°E	40.9 kJ/cm²	62 m	KXĐ
13:00 11/01/2002	11.00°N, 130.90°E	—	—	KXĐ
19:00 11/01/2002	11.40°N, 129.80°E	—	—	KXĐ
01:00 12/01/2002	12.00°N, 128.80°E	—	—	KXĐ
07:00 12/01/2002	12.60°N, 127.70°E	—	—	65 km/h
13:00 12/01/2002	13.10°N, 126.50°E	—	—	65 km/h
19:00 12/01/2002	13.80°N, 125.60°E	—	—	74 km/h
01:00 13/01/2002	14.50°N, 124.70°E	—	—	65 km/h
07:00 13/01/2002	14.80°N, 123.70°E	—	—	KXĐ
13:00 13/01/2002	15.60°N, 123.00°E	—	—	KXĐ
19:00 13/01/2002	16.50°N, 122.60°E	—	—	KXĐ
01:00 14/01/2002	17.60°N, 122.50°E	—	—	KXĐ

Dọc hành trình, nhiệt lượng đại dương (OHC, tương đối ngưỡng 26°C) dao động 40.9–51.1 kJ/cm² (trung bình 45.8 kJ/cm², độ sâu đẳng nhiệt 26°C trung bình ~62 m); 33% số điểm vượt ngưỡng thuận lợi tăng cường nhanh ~50 kJ/cm². OHC là thước đo TRỰC TIẾP hơn cả SST và độ sâu đáy biển: nó đo lượng nhiệt tích trong toàn bộ lớp nước ấm tới độ sâu đẳng nhiệt 26°C. Khi bão khuấy trộn làm nước lạnh tầng dưới trồi lên, OHC cao (lớp ấm dày) giúp mặt biển ít bị làm mát, nên bão được tiếp nhiệt bền bỉ. Đáng chú ý, khi đạt đỉnh OHC chỉ ~40.9 kJ/cm² (lớp 26°C mỏng ~62 m) — dưới ngưỡng RI ~50 kJ/cm²; cường độ đỉnh nhiều khả năng nhờ khí quyển thuận lợi hơn là kho nhiệt đại dương, và bão dễ suy yếu sau đó. Pha tăng cường nhanh trùng với dải biển giàu nhiệt (OHC đỉnh tới 51.1 kJ/cm²) — kho nhiệt đại dương dày là điều kiện đại dương cốt lõi hỗ trợ RI.

Nguồn dữ liệu OHC: NOAA GODAS Ocean Reanalysis (thế nhiệt pottmp, 40 mực sâu) · NOAA PSL THREDDS (NCSS). Ngưỡng ~50 kJ/cm² (lớp 26°C dày ≥ 60 m) là mức kho nhiệt thuận lợi cho bão tăng cường nhanh.

Độ ẩm đất (Soil Moisture) & hiệu ứng đại dương nâu

Trong toàn bộ vòng đời, tâm bão không đi vào đất liền nên không xét độ ẩm đất — hiệu ứng đại dương nâu chỉ xảy ra khi bão ở trên đất liền. Hiệu ứng đại dương nâu chỉ có ý nghĩa khi tâm bão ở trên đất liền: nếu đất đủ ẩm ướt, bốc hơi mạnh như mặt biển sẽ cấp nhiệt-ẩm giúp bão duy trì/mạnh thêm sau khi đổ bộ thay vì suy yếu ngay.

Môi trường khí quyển: độ ẩm tầng trung & độ đứt gió thẳng đứng

Độ ẩm tầng trung (500–700 hPa)

74% Rất thuận lợi tại điểm bão đạt đỉnh

Tầng giữa khí quyển rất ẩm (≥ 70%) — nuôi dưỡng đối lưu sâu, hạn chế không khí khô xâm nhập vào lõi bão.

72%Trung bình 70–74%Dao động 100%Điểm ≥ 60%

Độ đứt gió thẳng đứng (200–850 hPa)

15.1m/s · Bất lợi tại điểm bão đạt đỉnh

Đứt gió cao (~20–30 hải lý/giờ) — làm nghiêng và xé lệch lõi bão, cản trở đối lưu, thường khiến bão suy yếu.

17.6TB (m/s) 15.1–20.1Dao động 0%Điểm < 20kt

Độ ẩm tầng trung (%) Độ đứt gió (m/s) Ngưỡng thuận lợi

Thời điểm (giờ VN)	Tọa độ tâm bão	Độ ẩm tầng trung	Độ đứt gió	Sức gió
07:00 10/01/2002	9.00°N, 134.50°E	—	—	KXĐ
13:00 10/01/2002	9.30°N, 133.90°E	—	—	KXĐ
19:00 10/01/2002	9.70°N, 133.10°E	—	—	KXĐ
01:00 11/01/2002	10.00°N, 132.20°E	—	—	KXĐ
07:00 11/01/2002	10.40°N, 131.50°E	—	—	KXĐ
13:00 11/01/2002	11.00°N, 130.90°E	73%	—	KXĐ
19:00 11/01/2002	11.40°N, 129.80°E	—	—	KXĐ
01:00 12/01/2002	12.00°N, 128.80°E	—	—	KXĐ
07:00 12/01/2002	12.60°N, 127.70°E	—	—	65 km/h
13:00 12/01/2002	13.10°N, 126.50°E	—	—	65 km/h
19:00 12/01/2002	13.80°N, 125.60°E	—	—	74 km/h
01:00 13/01/2002	14.50°N, 124.70°E	74%	—	65 km/h
07:00 13/01/2002	14.80°N, 123.70°E	—	15.1 m/s	KXĐ
13:00 13/01/2002	15.60°N, 123.00°E	—	—	KXĐ
19:00 13/01/2002	16.50°N, 122.60°E	—	—	KXĐ
01:00 14/01/2002	17.60°N, 122.50°E	70%	20.1 m/s	KXĐ

Độ ẩm tầng trung khí quyển (trung bình 500–700 hPa) dao động 70–74% (trung bình 72%); 100% số điểm đạt mức ẩm thuận lợi (≥ 60%). Độ đứt gió thẳng đứng (200–850 hPa) dao động 15.1–20.1 m/s (trung bình 17.6 m/s ≈ 34 hải lý/giờ). Khi đạt đỉnh, đứt gió ở mức cao (15.1 m/s) dù tầng giữa còn ẩm — độ đứt gió là yếu tố kìm hãm chính đối với cơn bão này. Bão tăng cường nhanh trong điều kiện môi trường không hoàn toàn lý tưởng — cho thấy vai trò lớn của nền nhiệt biển và cấu trúc nội tại của bão.

Nguồn dữ liệu: NOAA PSL · NCEP/NCAR Reanalysis 1 (2.5°, 4 obs synoptic/ngày) — RH tầng trung 500–700 hPa & đứt gió 200–850 hPa. Độ ẩm tầng trung ≥ 60% và độ đứt gió < 20 hải lý/giờ (~10 m/s) là các điều kiện thuận lợi cho bão. Độ đứt gió = độ lớn hiệu vector gió giữa 200 hPa và 850 hPa.

Dòng dẫn đường tầng cao (steering flow) dọc đường đi tâm bão

Gió trung bình theo khối lượng lớp dẫn đường 850–200 hPa chính là "dòng chảy" lái cơn bão. So sánh vector dòng dẫn (xanh) với vector di chuyển thực của tâm bão (đỏ) suy từ hai điểm quỹ đạo liên tiếp cho biết bão có bám theo dòng môi trường hay không; phần lệch còn lại phản ánh beta-drift và các tác động khác.

Sai lệch góc trung bình

4°

Bám sát dòng dẫn · lớn nhất 4°

Tốc độ dẫn đường vs thực

32 / 19 km/h

Dòng dẫn đủ mạnh để lái bão

Hướng dòng dẫn chủ đạo

tây bắc

phương vị ~334°

Vector dòng dẫn đường (850–200 hPa) Vector di chuyển thực của tâm bão Quỹ đạo bão

Thời điểm (giờ VN)	Tọa độ tâm bão	Dòng dẫn đường	Di chuyển thực	Sai lệch góc
07:00 10/01/2002	9.00°N, 134.50°E	—	12.3 km/h · tây bắc	—
13:00 10/01/2002	9.30°N, 133.90°E	—	16.4 km/h · tây bắc	—
19:00 10/01/2002	9.70°N, 133.10°E	—	17.3 km/h · tây	—
01:00 11/01/2002	10.00°N, 132.20°E	—	14.8 km/h · tây bắc	—
07:00 11/01/2002	10.40°N, 131.50°E	—	15.6 km/h · tây bắc	—
13:00 11/01/2002	11.00°N, 130.90°E	—	21.3 km/h · tây	—
19:00 11/01/2002	11.40°N, 129.80°E	—	21.3 km/h · tây bắc	—
01:00 12/01/2002	12.00°N, 128.80°E	—	22.8 km/h · tây bắc	—
07:00 12/01/2002	12.60°N, 127.70°E	—	23.6 km/h · tây bắc	—
13:00 12/01/2002	13.10°N, 126.50°E	—	20.8 km/h · tây bắc	—
19:00 12/01/2002	13.80°N, 125.60°E	—	20.7 km/h · tây bắc	—
01:00 13/01/2002	14.50°N, 124.70°E	—	18.8 km/h · tây	—
07:00 13/01/2002	14.80°N, 123.70°E	30.0 km/h · tây bắc	19.4 km/h · tây bắc	4°
13:00 13/01/2002	15.60°N, 123.00°E	—	18.1 km/h · tây bắc	—
19:00 13/01/2002	16.50°N, 122.60°E	—	20.5 km/h · bắc	—
01:00 14/01/2002	17.60°N, 122.50°E	33.3 km/h · bắc	20.5 km/h · bắc	4°

Dòng dẫn đường tầng cao (gió trung bình theo khối lượng lớp 850–200 hPa) dọc đường đi có tốc độ trung bình ~32 km/h, hướng chủ đạo về phía tây bắc. Bão di chuyển thực tế trung bình ~19 km/h; sai lệch góc trung bình giữa hướng dòng dẫn và hướng đi thực khoảng 4° (Bám sát dòng dẫn), lớn nhất ~4°. Hướng di chuyển bám sát dòng dẫn — cơn bão chủ yếu bị "lái" bởi dòng môi trường tầng cao; phần lệch nhỏ còn lại (ở Bắc bán cầu thường lệch trái, về phía tây bắc) phù hợp với hiệu ứng beta-drift.

Nguồn dữ liệu: NOAA PSL · NCEP/NCAR Reanalysis 1 (gió u,v theo mực áp) — trung bình lớp dẫn đường 850–200 hPa. Hướng dòng dẫn = hướng gió trung bình lớp thổi về (0°=Bắc, 90°=Đông); hướng di chuyển suy từ 2 điểm quỹ đạo liên tiếp. Sai lệch nhỏ (ở Bắc bán cầu thường lệch về tây bắc) là biểu hiện của beta-drift.

Phân tích sâu bán kính gió mạnh

Quy mô vùng gió của bão — không chỉ gió mạnh đến đâu mà còn trải rộng bao xa — quyết định phạm vi và mức độ tàn phá. Mô phỏng bên dưới dựng theo số liệu bán kính gió lớn nhất trong best track JMA.

Gió mạnh (cấp 6+) Mắt bão

Quy mô trung bìnhkích thước vùng gió ở mức phổ biến của một cơn bão nhiệt đới

Gió mạnh (cấp 6+)

176km bán kính

Đường kính ~352 km · trục lớn/nhỏ 259/93 km · phình về Bắc

Dải bán kính cả vòng đời: 148–176 km (TB ~155 km)

Không ghi nhận vùng gió cấp 10+.

Cấu trúc trường gió: bất cân đối rõ rệt. Ghi nhận bán kính gió ở 4/16 mốc quan trắc.

Các điểm nổi bật khác về trường gió

Không chỉ tại thời điểm bán kính lớn nhất — dưới đây là những mốc đáng chú ý khác dọc đường đi, mỗi mốc phản ánh một đặc điểm riêng về cách trường gió của bão mở rộng, siết chặt hay lệch hướng theo từng pha.

Vùng gió mạnh cực đại

BK 176 km ĐK 352 km Gió tâm 74 km/h Lệch 2.8× về Bắc

Thời điểm trường gió cấp 6+ trải rộng nhất — phạm vi ảnh hưởng gió mạnh, gió giật lớn nhất trong toàn bộ vòng đời bão.

19:00 12/01/2002

Trường gió lệch nhất

BK 148 km ĐK 296 km Gió tâm 65 km/h Lệch 3× về Bắc

Thời điểm trường gió mất cân đối rõ rệt nhất — "nửa nguy hiểm" dồn mạnh về phía Bắc, khiến khu vực đó chịu gió và sóng nặng hơn hẳn nửa còn lại.

07:00 12/01/2002

Vùng gió mạnh (cấp 6 trở lên) mở rộng lớn nhất tới bán kính khoảng 176 km (~95 hải lý, đường kính ~352 km) vào 19:00 12/01/2002 khi sức gió tâm bão ~74 km/h. Xét về quy mô, bão được xếp vào nhóm "Quy mô trung bình": kích thước vùng gió ở mức phổ biến của một cơn bão nhiệt đới. Trường gió bất cân đối rõ rệt (tỉ lệ trục lớn/trục nhỏ ~2.8), phình rộng nhất về phía Bắc — thường do cộng hưởng giữa tốc độ di chuyển của bão với hoàn lưu, khiến "nửa nguy hiểm" của bão dồn lệch về hướng này. Bán kính gió rộng đồng nghĩa diện tích mặt biển bị gió dồn lớn hơn (nguy cơ nước dâng do bão cao), đà gió dài tạo sóng lớn và sóng lừng lan xa, kèm dải mưa hoàn lưu gây gió giật và ngập lụt trên diện rộng ngay cả khi tâm bão còn ở xa. Bán kính vùng gió mạnh cũng là căn cứ để khoanh vùng nguy hiểm trên biển, xác định phạm vi sơ tán và ước tính khoảng thời gian an toàn còn lại trước khi gió mạnh ập tới.

Bán kính gió lấy theo giá trị lớn nhất trong vòng đời bão (nguồn: best track JMA). Vòng gió được vẽ lệch tâm theo trục lớn/nhỏ để phản ánh mức độ bất cân đối của trường gió thực tế.

Biểu đồ vòng đời cường độ

Sức gió (km/h)Áp suất (hPa)

Bản đồ đường đi & cường độ (tự dựng từ best track JMA · bấm vào từng mốc để xem chi tiết)

Ảnh mây vệ tinh NASA GIBS bão TAPAH — Ảnh mây vệ tinh NASA GIBS (đổi theo mốc thời gian đang chọn)

Tóm tắt bằng lời — toàn bộ hành trình & cường độ bão kể lại thành đoạn văn dễ đọc

Bão TAPAH (2002) được JMA ghi nhận theo dõi đầu tiên tại Biển Philippines (Tây Thái Bình Dương) lúc 07:00 10/01/2002. Hệ thống chính thức mạnh lên thành bão (cấp 8) tại Biển Philippines (Tây Thái Bình Dương) vào 07:00 12/01/2002. Bão đạt cường độ đỉnh gần Biển Philippines (Tây Thái Bình Dương) với sức gió 74 km/h (~40 kt), phân loại Bão, áp suất tâm thấp nhất 996 hPa. Xét theo gió mạnh nhất, đây là cơn bão mạnh thứ 24/26 của mùa bão 2002. Bão được ghi nhận lần cuối tại Biển Philippines (Tây Thái Bình Dương) lúc 01:00 14/01/2002. Tổng quãng đường di chuyển khoảng 1702 km trong 3 ngày 18 giờ (tốc độ trung bình ~19 km/h). Có tăng cường nhanh (RI): sức gió tăng 40 kt trong ≤24 giờ (ngưỡng RI ≥ 30 kt). Về điều kiện nền nhiệt biển: SST trung bình dọc đường đi ~27.6°C (Thuận lợi — ngưỡng phát triển bão là 26.5°C). Môi trường khí quyển: độ ẩm tầng trung ~72% (Rất thuận lợi), đứt gió thẳng đứng ~17.6 m/s (Bất lợi). Về độ sâu đáy biển: bão đi qua vùng biển sâu trung bình ~4,705 m (Rất thuận lợi cho việc tiếp nhiệt), tại điểm đạt đỉnh độ sâu ~5,810 m — biển càng sâu, lớp nước ấm càng dày và bão càng ít bị vệt nước lạnh làm suy yếu. Về nhiệt lượng đại dương (OHC): trung bình dọc đường đi ~45.8 kJ/cm² (Thuận lợi vừa — ngưỡng thuận lợi tăng cường nhanh ~50 kJ/cm²), tại điểm đạt đỉnh ~40.9 kJ/cm². OHC phản ánh bề dày lớp nước ấm tới độ sâu đẳng nhiệt 26°C — thước đo trực tiếp hơn cả SST và độ sâu đáy biển. Theo dữ liệu đường bờ biển, tâm bão di chuyển hoàn toàn trên biển và không đổ bộ đất liền.

Tương tác với các cơn bão cùng thời kỳ & hiệu ứng Fujiwhara

Khi hai cơn bão (xoáy thuận) tiến lại đủ gần nhau — thường trong khoảng ~1.400 km — chúng bắt đầu quay quanh một điểm chung nằm giữa hai tâm, gọi là khối tâm chung. Hiện tượng này được nhà khí tượng Nhật Bản Sakuhei Fujiwhara mô tả năm 1921 nên mang tên ông.

Ở Bắc bán cầu, hai xoáy quay quanh nhau theo chiều ngược kim đồng hồ, khiến quỹ đạo cả hai bị bẻ cong và hướng di chuyển thay đổi khó lường. Tùy vào khoảng cách và chênh lệch cường độ, tương tác có thể dẫn tới ba kết cục chính:

Xoay quanh nhau: hai cơn cùng quay quanh khối tâm chung như đang "khiêu vũ", quỹ đạo uốn cong nhưng vẫn giữ khoảng cách với nhau.
Hấp thụ (nuốt): cơn mạnh hơn hút lấy và nhập cơn yếu hơn vào làm một, hợp nhất thành một xoáy lớn duy nhất.
Đẩy xa nhau: sau khi quay được một đoạn, hai cơn tách ra và bị "văng" theo hai hướng ngược nhau, rời xa dần.

Vì vậy đây là yếu tố quan trọng khi dự báo đường đi của bão đôi.

Bên dưới là phân tích cụ thể mức độ tương tác giữa cơn bão này với từng cơn bão cùng thời kỳ, kèm mô phỏng chuyển động hai tâm bão.

Đang phân tích tương tác với các cơn bão cùng thời kỳ…

Menu Chính

TAPAH (2002)

Bán kính gió

Diễn biến: TAPAH (2002)

Tương tác đất liền — phân tích đổ bộ

Mức độ mạnh trong năm

Tăng cường nhanh (RI)

Mức sụt áp tối đa

Đặc điểm & bất thường trong di chuyển

Kết cấu gió & năng lượng

Tuỳ chỉnh hệ số quy đổi gió 10′ → 1′ (ACE & PDI)

Sức mạnh & năng lượng tích luỹ (ACE / PDI)

Nhiệt độ bề mặt biển (SST) dọc đường đi tâm bão

Độ sâu đáy biển & cao độ địa hình dọc đường đi tâm bão & ảnh hưởng tới cường độ

Nhiệt lượng đại dương (OHC) dọc đường đi tâm bão

Độ ẩm đất (Soil Moisture) & hiệu ứng đại dương nâu

Môi trường khí quyển: độ ẩm tầng trung & độ đứt gió thẳng đứng

Dòng dẫn đường tầng cao (steering flow) dọc đường đi tâm bão

Phân tích sâu bán kính gió mạnh

Gió mạnh (cấp 6+)

Biểu đồ vòng đời cường độ

Tóm tắt bằng lời — toàn bộ hành trình & cường độ bão kể lại thành đoạn văn dễ đọc

Tương tác với các cơn bão cùng thời kỳ & hiệu ứng Fujiwhara

Tâm bão không đi qua bất kỳ tỉnh/thành nào của Việt Nam

Menu Chính

NGÔN NGỮ

Chọn vị trí xem thời tiết

TAPAH (2002)

Diễn biến: TAPAH (2002)

Tương tác đất liền — phân tích đổ bộ

Mức độ mạnh trong năm

Tăng cường nhanh (RI)

Mức sụt áp tối đa

Đặc điểm & bất thường trong di chuyển

Kết cấu gió & năng lượng

Tuỳ chỉnh hệ số quy đổi gió 10′ → 1′ (ACE & PDI)

Sức mạnh & năng lượng tích luỹ (ACE / PDI)

Nhiệt độ bề mặt biển (SST) dọc đường đi tâm bão

Độ sâu đáy biển & cao độ địa hình dọc đường đi tâm bão & ảnh hưởng tới cường độ

Nhiệt lượng đại dương (OHC) dọc đường đi tâm bão

Độ ẩm đất (Soil Moisture) & hiệu ứng đại dương nâu

Môi trường khí quyển: độ ẩm tầng trung & độ đứt gió thẳng đứng

Dòng dẫn đường tầng cao (steering flow) dọc đường đi tâm bão

Phân tích sâu bán kính gió mạnh

Gió mạnh (cấp 6+)

Biểu đồ vòng đời cường độ

Tóm tắt bằng lời — toàn bộ hành trình & cường độ bão kể lại thành đoạn văn dễ đọc

Tương tác với các cơn bão cùng thời kỳ & hiệu ứng Fujiwhara

Tâm bão không đi qua bất kỳ tỉnh/thành nào của Việt Nam