Bạn đang xem cơn bão GENE Nguồn: JMA

Trang này chỉ hiển thị dữ liệu của bão GENE từ một nguồn duy nhất là đài JMA (Cơ quan Khí tượng Nhật Bản). Nếu bạn muốn xem và đối chiếu thêm dữ liệu từ các đài khác như JTWC, CMA, KMA, HKO... hãy chuyển sang phiên bản V4.

Xem bản V4

GENE (1990)

Bão trước Bão sau

Hoạt động: 22/09/1990 - 02/10/1990

Gió lớn nhất: 148 km/h

Áp suất nhỏ nhất: 950 hPa

Trước Sau

Quay lại

Đang hiển thị:

Chỉ giữ tên bão đang chọn

Độ mờ bão khác: 65%

Bán kính gió

Cấp độ gió (Beaufort): Vùng áp thấp (< Cấp 6) Áp thấp nhiệt đới (Cấp 6-7) Bão (Cấp 8-9) Bão mạnh (Cấp 10-11) Bão rất mạnh (Cấp 12-15) Siêu bão (Cấp 16-17)

Diễn biến: GENE (1990)

Nhật ký quan trắc · Mùa bão 1990

40 mốc

Thời gian	Tọa độ tâm	Áp suất	Sức gió	Gió giật	Phân loại	Bán kính gió (cấp 6+)
07:00 22/09/1990	13.5°N, 135.0°E	1010hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
13:00 22/09/1990	13.5°N, 134.5°E	1008hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
19:00 22/09/1990	13.5°N, 134.0°E	1008hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
01:00 23/09/1990	13.7°N, 133.5°E	1008hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
07:00 23/09/1990	14.5°N, 133.2°E	1006hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
13:00 23/09/1990	15.5°N, 133.0°E	1004hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
19:00 23/09/1990	16.5°N, 132.5°E	1004hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
01:00 24/09/1990	17.2°N, 131.9°E	1002hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
07:00 24/09/1990	17.9°N, 131.5°E	1000hPa	65km/h Cấp 8	--	Bão
13:00 24/09/1990	18.5°N, 130.6°E	998hPa	65km/h Cấp 8	--	Bão
19:00 24/09/1990	19.3°N, 129.6°E	996hPa	74km/h Cấp 8	--	Bão
01:00 25/09/1990	19.7°N, 128.5°E	990hPa	83km/h Cấp 9	--	Bão
07:00 25/09/1990	20.0°N, 127.9°E	985hPa	93km/h Cấp 10	--	Bão mạnh
13:00 25/09/1990	20.6°N, 127.3°E	980hPa	102km/h Cấp 10	--	Bão mạnh
19:00 25/09/1990	21.5°N, 126.9°E	975hPa	111km/h Cấp 11	--	Bão mạnh
01:00 26/09/1990	22.2°N, 126.5°E	970hPa	120km/h Cấp 12	--	Bão rất mạnh
07:00 26/09/1990	22.9°N, 126.5°E	965hPa	130km/h Cấp 12	--	Bão rất mạnh
13:00 26/09/1990	23.5°N, 126.4°E	965hPa	130km/h Cấp 12	--	Bão rất mạnh
19:00 26/09/1990	24.1°N, 126.4°E	965hPa	130km/h Cấp 12	--	Bão rất mạnh
01:00 27/09/1990	24.7°N, 126.2°E	965hPa	130km/h Cấp 12	--	Bão rất mạnh
07:00 27/09/1990	25.4°N, 126.2°E	965hPa	130km/h Cấp 12	--	Bão rất mạnh
13:00 27/09/1990	26.1°N, 125.9°E	965hPa	130km/h Cấp 12	--	Bão rất mạnh
19:00 27/09/1990	26.7°N, 126.0°E	965hPa	130km/h Cấp 12	--	Bão rất mạnh
01:00 28/09/1990	27.3°N, 126.2°E	965hPa	130km/h Cấp 12	--	Bão rất mạnh
07:00 28/09/1990	27.8°N, 126.5°E	960hPa	139km/h Cấp 13	--	Bão rất mạnh
13:00 28/09/1990	28.4°N, 127.0°E	950hPa	148km/h Cấp 13	--	Bão rất mạnh
19:00 28/09/1990	29.1°N, 127.7°E	950hPa	148km/h Cấp 13	--	Bão rất mạnh
01:00 29/09/1990	29.7°N, 128.4°E	955hPa	139km/h Cấp 13	--	Bão rất mạnh
07:00 29/09/1990	30.2°N, 129.3°E	965hPa	130km/h Cấp 12	--	Bão rất mạnh
13:00 29/09/1990	31.1°N, 130.9°E	970hPa	120km/h Cấp 12	--	Bão rất mạnh
19:00 29/09/1990	31.8°N, 132.2°E	970hPa	120km/h Cấp 12	--	Bão rất mạnh
01:00 30/09/1990	32.6°N, 133.5°E	975hPa	111km/h Cấp 11	--	Bão mạnh
07:00 30/09/1990	33.6°N, 135.2°E	980hPa	102km/h Cấp 10	--	Bão mạnh
13:00 30/09/1990	34.8°N, 137.2°E	992hPa	83km/h Cấp 9	--	Bão
19:00 30/09/1990	35.5°N, 140.0°E	1008hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
01:00 01/10/1990	36.0°N, 141.0°E	1006hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
07:00 01/10/1990	38.0°N, 143.0°E	1004hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
13:00 01/10/1990	40.0°N, 144.0°E	1004hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
19:00 01/10/1990	42.0°N, 146.0°E	1002hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
01:00 02/10/1990	45.0°N, 147.0°E	1000hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--

Để xem rõ thông tin bán kính vùng gió mạnh (từ cấp 6+), nhấn nút Xem tại cột Bán kính gió (cấp 6+) trong bảng diễn biến (track) bên phải.

Tổng quan khái quát toàn bộ cơn bão

Hành trình, cường độ đỉnh, xếp hạng trong năm & các đặc điểm bất thường — tổng hợp tự động từ chuỗi quan trắc JMA và các dũ liệu quốc tế khác

Khái quát

Hồ sơ khái quát cơn bão

GENE · 1990

Số hiệu 199020 · Nguồn quan trắc: JMA (Cơ quan Khí tượng Nhật Bản)

Bão rất mạnh

Ghi nhận cuối: 13144 ngày trước (01:00 02/10/1990)

148 km/hGió đỉnh (~80 kt)Sức gió mạnh nhất bão đạt được trong cả vòng đời — càng cao thì bão càng dữ dội.

950 hPaÁp suất thấp nhấtÁp suất tại tâm bão; con số càng thấp thì bão càng mạnh.

4,869 kmQuãng đườngTổng chiều dài đường đi mà tâm bão đã vạch ra từ đầu đến cuối.

9 ngày 18 giờThời gian hoạt độngKhoảng thời gian từ lúc bão hình thành đến khi tan hẳn.

#9/29Mạnh nhất năm 1990Thứ hạng sức gió của bão so với mọi cơn bão trong cùng mùa.

Theo dõi đầu tiên Thành bão Đạt đỉnh Ghi nhận cuối Địa danh lấy từ BigDataCloud

Ghi nhận theo dõi đầu tiên

Biển Philippines (Tây Thái Bình Dương)

07:00 22/09/1990

13.50°N, 135.00°E

Vùng áp thấp 1010 hPa

Chính thức mạnh lên thành bão

Biển Philippines (Tây Thái Bình Dương)

07:00 24/09/1990

17.90°N, 131.50°E

Bão 65 km/h 1000 hPa

Đạt cường độ đỉnh

Biển Hoa Đông

13:00 28/09/1990

28.40°N, 127.00°E

Bão rất mạnh 148 km/h 950 hPa

Ghi nhận cuối cùng

vùng biển phía Bắc Tây Thái Bình Dương

01:00 02/10/1990

45.00°N, 147.00°E

Vùng áp thấp 1000 hPa

Tương tác đất liền — phân tích đổ bộ

3Số lần đổ bộ

13.2 giờThời gian trên đất

~100 km/hGió mạnh nhất khi vào bờ (nội suy)

Ngoài biểnVị trí ghi nhận cuối

Chỉ tính là đổ bộ khi tâm bão nằm trên đất liền từ 5 phút trở lên; các lần chỉ quét qua đất dưới 5 phút được xem là không đáng kể và không đưa vào thống kê.

1Lần đổ bộ 1

Khi vào bờ

vùng biển phía Bắc Tây Thái Bình Dương

07:31 30/09/1990

~100 km/h (~54 kt) · 981 hPa

Bão mạnh · 33.7, 135.37

4 giờ 2 phút

Khi trở ra biển

vùng biển phía Bắc Tây Thái Bình Dương

11:33 30/09/1990

~88 km/h (~48 kt) · 989 hPa

Bão · 34.51, 136.72

Gió mạnh nhất khi trên đất: ~100 km/h (~54 kt) Suy yếu khi qua đất: −12 km/h

Mô phỏng lần đổ bộ #1 — hình đất liền dựng gần giống thực tế quanh khu vực đổ bộ (từ dữ liệu đường bờ biển), không phải ảnh vệ tinh thực.

2Lần đổ bộ 2

Khi vào bờ

vùng biển phía Bắc Tây Thái Bình Dương

12:52 30/09/1990

~83 km/h (~45 kt) · 992 hPa

Bão · 34.77, 137.16

5 giờ 21 phút

Khi trở ra biển

vùng biển phía Bắc Tây Thái Bình Dương

18:13 30/09/1990

~11 km/h (~6 kt) · 1006 hPa

Vùng áp thấp · 35.41, 139.64

Gió mạnh nhất khi trên đất: ~83 km/h (~45 kt) Suy yếu khi qua đất: −72 km/h

Mô phỏng lần đổ bộ #2 — hình đất liền dựng gần giống thực tế quanh khu vực đổ bộ (từ dữ liệu đường bờ biển), không phải ảnh vệ tinh thực.

3Lần đổ bộ 3

Khi vào bờ

vùng biển phía Bắc Tây Thái Bình Dương

19:32 30/09/1990

KXĐ · 1008 hPa

Vùng áp thấp · 35.55, 140.09

3 giờ 49 phút

Khi trở ra biển

vùng biển phía Bắc Tây Thái Bình Dương

23:21 30/09/1990

KXĐ · 1007 hPa

Vùng áp thấp · 35.86, 140.73

Gió mạnh nhất khi trên đất: KXĐ Không có dữ liệu để xác định biến thiên sức gió khi qua đất.

Mô phỏng lần đổ bộ #3 — hình đất liền dựng gần giống thực tế quanh khu vực đổ bộ (từ dữ liệu đường bờ biển), không phải ảnh vệ tinh thực.

Lưu ý quan trọng về sức gió: Mọi trị số sức gió ở phần này (ký hiệu dấu ~) đều là giá trị NỘI SUY giữa các điểm track — được ước lượng tại điểm bão vào/ra bờ nằm GIỮA hai bản tin quan trắc, KHÔNG phải số đo thực tế tại thời điểm đó. Khi bản tin gốc không có dữ liệu gió, hệ thống ghi KXĐ (không xác định) thay vì 0 km/h. Vị trí đổ bộ được xác định bằng cách nội suy đường đi tâm bão (~5 km/điểm) rồi đối chiếu dữ liệu đường bờ biển; địa danh điểm vào/ra lấy từ OpenStreetMap. Cường độ là của TÂM bão, hoàn lưu & mưa có thể ảnh hưởng đất liền sớm hơn.

Mức độ mạnh trong năm

#9 trên tổng 29 cơn bão mùa 1990
(xếp theo gió mạnh nhất)

Tăng cường nhanh (RI)

45kt/24h

Có tăng cường nhanh (RI): sức gió tăng 45 kt trong ≤24 giờ (ngưỡng RI ≥ 30 kt). 01:00 24/09/1990 → 01:00 25/09/1990

Mức sụt áp tối đa

10hPa/6h

15hPa/12h

21hPa/24h

35hPa/48h

Sụt áp nhanh Giảm 21 hPa/24h — bão tăng cấp rõ rệt.

Sụt áp càng lớn trong thời gian ngắn cho thấy bão tăng cấp càng dữ dội. Mốc ~24 hPa/24h là ngưỡng "bom khí tượng" (bão bùng nổ cường độ).

Đặc điểm & bất thường trong di chuyển

Có giai đoạn di chuyển rất nhanh (đạt 57 km/h).

20.8Tốc độ TB (km/h)

57.2Tốc độ tối đa (km/h)

1.32×Độ uốn khúc

Kết cấu gió & năng lượng

Bán kính gió mạnh: 225 (nm) / 420 (km)

Đường kính vùng bão: 150 (nm) / 280 (km)

ACE: 13.5993 ×10⁴ kt²

PDI: 10.3639 ×10⁶ kt³

Tuỳ chỉnh hệ số quy đổi gió 10′ → 1′ (ACE & PDI)

ACE & PDI được tính từ gió 1 phút, quy đổi từ gió 10 phút (JMA) qua một hệ số. Mặc định là 1.14 (WMO). Bạn có thể đặt lại hệ số trong khoảng 1.05–1.30, và/hoặc thêm các khoảng cấp gió Beaufort dùng hệ số riêng. Cài đặt được lưu trong trình duyệt và áp dụng cho mọi cơn bão cho tới khi bạn thay đổi hoặc đưa về mặc định.

Hệ số mặc định

Sức mạnh & năng lượng tích luỹ (ACE / PDI)

Mức năng lượng: Trung bình

Cơn bão đã tích luỹ 13.5993 ×10⁴ kt² năng lượng (ACE) — ở mức trung bình của một cơn bão nhiệt đới.

Xếp thứ 11/29 về năng lượng trong mùa bão 1990.
Chiếm 4% tổng năng lượng của cả 29 cơn bão trong mùa.
Mạnh gấp 1.1 lần ACE trung bình mỗi cơn bão trong mùa (~11.86 ×10⁴ kt²).

PDI · Chỉ số phá hoại10.3639×10⁶ kt³

PDI đo tổng "sức tàn phá" tích luỹ theo lập phương của sức gió — càng cao thì tiềm năng gây thiệt hại của bão càng lớn.

ACE & PDI tính từ gió 1 phút (quy đổi từ gió 10 phút JMA ×1.14) tại các bản tin 00/06/12/18 UTC. Thứ hạng năng lượng được tính lại trực tiếp cho toàn bộ các cơn bão cùng mùa.

Nhiệt độ bề mặt biển (SST) dọc đường đi tâm bão

26.4°C Ngưỡng tối thiểu

Đánh giá nền nhiệt: SST xấp xỉ ngưỡng tối thiểu (~26°C) — chỉ vừa đủ, khó tăng cường mạnh.

26.1°CSST trung bình

28.7°CCao nhất

13.4°CThấp nhất

26.4°CTại điểm đạt đỉnh

65%Điểm ≥ 26.5°C

SST & sức gió tại từng mốc dọc đường đi tâm bão SST (°C) Ngưỡng 26,5°C Sức gió (km/h)

Chạm/bấm (hoặc rê chuột) vào từng cột để xem chi tiết SST & sức gió tại thời điểm đó. Cột xám = tâm bão trên đất liền / không có dữ liệu SST.

Thời điểm (giờ VN)	Tọa độ tâm bão	SST	So với 26.5°C	Sức gió
07:00 22/09/1990	13.50°N, 135.00°E	28.0°C	+1.5°C	KXĐ
13:00 22/09/1990	13.50°N, 134.50°E	27.9°C	+1.4°C	KXĐ
19:00 22/09/1990	13.50°N, 134.00°E	28.6°C	+2.1°C	KXĐ
01:00 23/09/1990	13.70°N, 133.50°E	28.3°C	+1.8°C	KXĐ
07:00 23/09/1990	14.50°N, 133.20°E	28.6°C	+2.1°C	KXĐ
13:00 23/09/1990	15.50°N, 133.00°E	28.7°C	+2.2°C	KXĐ
19:00 23/09/1990	16.50°N, 132.50°E	27.9°C	+1.4°C	KXĐ
01:00 24/09/1990	17.20°N, 131.90°E	27.9°C	+1.4°C	KXĐ
07:00 24/09/1990	17.90°N, 131.50°E	28.2°C	+1.7°C	65 km/h
13:00 24/09/1990	18.50°N, 130.60°E	27.7°C	+1.2°C	65 km/h
19:00 24/09/1990	19.30°N, 129.60°E	27.8°C	+1.3°C	74 km/h
01:00 25/09/1990	19.70°N, 128.50°E	27.8°C	+1.3°C	83 km/h
07:00 25/09/1990	20.00°N, 127.90°E	27.5°C	+1.0°C	93 km/h
13:00 25/09/1990	20.60°N, 127.30°E	27.3°C	+0.8°C	102 km/h
19:00 25/09/1990	21.50°N, 126.90°E	27.7°C	+1.2°C	111 km/h
01:00 26/09/1990	22.20°N, 126.50°E	28.0°C	+1.5°C	120 km/h
07:00 26/09/1990	22.90°N, 126.50°E	27.6°C	+1.1°C	130 km/h
13:00 26/09/1990	23.50°N, 126.40°E	26.7°C	+0.2°C	130 km/h
19:00 26/09/1990	24.10°N, 126.40°E	26.5°C	+0.0°C	130 km/h
01:00 27/09/1990	24.70°N, 126.20°E	27.3°C	+0.8°C	130 km/h
07:00 27/09/1990	25.40°N, 126.20°E	26.8°C	+0.3°C	130 km/h
13:00 27/09/1990	26.10°N, 125.90°E	26.4°C	-0.1°C	130 km/h
19:00 27/09/1990	26.70°N, 126.00°E	26.8°C	+0.3°C	130 km/h
01:00 28/09/1990	27.30°N, 126.20°E	26.4°C	-0.1°C	130 km/h
07:00 28/09/1990	27.80°N, 126.50°E	26.3°C	-0.2°C	139 km/h
13:00 28/09/1990	28.40°N, 127.00°E	26.4°C	-0.1°C	148 km/h
19:00 28/09/1990	29.10°N, 127.70°E	—	Không có dữ liệu	148 km/h
01:00 29/09/1990	29.70°N, 128.40°E	26.3°C	-0.2°C	139 km/h
07:00 29/09/1990	30.20°N, 129.30°E	26.5°C	+0.0°C	130 km/h
13:00 29/09/1990	31.10°N, 130.90°E	26.8°C	+0.3°C	120 km/h
19:00 29/09/1990	31.80°N, 132.20°E	26.1°C	-0.4°C	120 km/h
01:00 30/09/1990	32.60°N, 133.50°E	25.9°C	-0.6°C	111 km/h
07:00 30/09/1990	33.60°N, 135.20°E	24.4°C	-2.1°C	102 km/h
13:00 30/09/1990	34.80°N, 137.20°E	Trên đất liền	—	83 km/h
19:00 30/09/1990	35.50°N, 140.00°E	—	Không có dữ liệu	KXĐ
01:00 01/10/1990	36.00°N, 141.00°E	23.7°C	-2.8°C	KXĐ
07:00 01/10/1990	38.00°N, 143.00°E	22.7°C	-3.8°C	KXĐ
13:00 01/10/1990	40.00°N, 144.00°E	19.0°C	-7.5°C	KXĐ
19:00 01/10/1990	42.00°N, 146.00°E	15.6°C	-10.9°C	KXĐ
01:00 02/10/1990	45.00°N, 147.00°E	13.4°C	-13.1°C	KXĐ

Dọc hành trình, nhiệt độ bề mặt biển dao động 13.4–28.7°C (trung bình 26.1°C); 65% số điểm lấy mẫu nằm trên ngưỡng phát triển bão 26.5°C. Đáng chú ý, khi đạt đỉnh SST chỉ 26.4°C (dưới ngưỡng 26.5°C) — bão đạt cực đại nhờ quán tính/điều kiện khí quyển hơn là nhờ nền nhiệt biển, và thường suy yếu ngay sau đó. Việc bão tăng cường nhanh trùng khớp với dải biển rất ấm (đỉnh SST tại 28.7°C) — nền nhiệt cao là một trong những yếu tố hỗ trợ pha tăng cường nhanh. Về cuối vòng đời, bão di chuyển sang vùng biển mát hơn (13.4°C so với 28.0°C lúc đầu) — nền nhiệt giảm dần là yếu tố góp phần khiến bão suy yếu.

Nguồn dữ liệu SST: NOAA OISST v2.1 (0.25°, dữ liệu ngày) · NOAA CoastWatch ERDDAP. Ngưỡng 26.5°C là điều kiện nhiệt tối thiểu để bão nhiệt đới hình thành và duy trì.

Độ sâu đáy biển & cao độ địa hình dọc đường đi tâm bão & ảnh hưởng tới cường độ

618 m Thuận lợi

Đánh giá kho nhiệt đại dương: Biển sâu (≥ 200 m) — lớp nước ấm dày, vệt nước lạnh dưới tâm bão yếu, thuận lợi cho việc tiếp nhiệt ẩm liên tục.

3,320 mĐộ sâu trung bình

6,289 mSâu nhất

14 mNông nhất

618 mTại điểm đạt đỉnh

93%Điểm ≥ 200 m

Đường phía trên là sức gió của bão; khối bên dưới là mặt cắt đáy biển; phần đất nâu nhô lên trên mặt biển là địa hình khi bão đã vào bờ. Chạm/bấm vào từng điểm để xem độ sâu (hoặc cao độ) & sức gió tại đó.

Đáy biển (tô theo độ sâu) Sức gió tâm bão Ranh giới biển sâu 200 m Nước nông ven bờ Địa hình đất liền (nhô trên mặt biển)

77 km/hGió TB khi ở biển sâu (≥ 200 m)

73 km/hGió TB khi ở nước nông (< 200 m)

▲ 280 mCao độ địa hình TB khi tâm bão trên đất liền (3 điểm)

▲ 415 mĐịa hình cao nhất tâm bão đi qua sau khi vào bờ

Thời điểm (giờ VN)	Tọa độ tâm bão	Độ sâu / Cao độ	Phân loại	Sức gió
07:00 22/09/1990	13.50°N, 135.00°E	4,283 m	Vực sâu đại dương	KXĐ
13:00 22/09/1990	13.50°N, 134.50°E	3,537 m	Vực sâu đại dương	KXĐ
19:00 22/09/1990	13.50°N, 134.00°E	5,022 m	Vực sâu đại dương	KXĐ
01:00 23/09/1990	13.70°N, 133.50°E	5,853 m	Vực sâu đại dương	KXĐ
07:00 23/09/1990	14.50°N, 133.20°E	5,200 m	Vực sâu đại dương	KXĐ
13:00 23/09/1990	15.50°N, 133.00°E	5,210 m	Vực sâu đại dương	KXĐ
19:00 23/09/1990	16.50°N, 132.50°E	5,700 m	Vực sâu đại dương	KXĐ
01:00 24/09/1990	17.20°N, 131.90°E	5,912 m	Vực sâu đại dương	KXĐ
07:00 24/09/1990	17.90°N, 131.50°E	5,953 m	Vực sâu đại dương	65 km/h
13:00 24/09/1990	18.50°N, 130.60°E	5,984 m	Vực sâu đại dương	65 km/h
19:00 24/09/1990	19.30°N, 129.60°E	5,300 m	Vực sâu đại dương	74 km/h
01:00 25/09/1990	19.70°N, 128.50°E	4,968 m	Vực sâu đại dương	83 km/h
07:00 25/09/1990	20.00°N, 127.90°E	5,649 m	Vực sâu đại dương	93 km/h
13:00 25/09/1990	20.60°N, 127.30°E	5,417 m	Vực sâu đại dương	102 km/h
19:00 25/09/1990	21.50°N, 126.90°E	5,610 m	Vực sâu đại dương	111 km/h
01:00 26/09/1990	22.20°N, 126.50°E	5,325 m	Vực sâu đại dương	120 km/h
07:00 26/09/1990	22.90°N, 126.50°E	5,858 m	Vực sâu đại dương	130 km/h
13:00 26/09/1990	23.50°N, 126.40°E	6,075 m	Vực sâu đại dương	130 km/h
19:00 26/09/1990	24.10°N, 126.40°E	2,386 m	Biển sâu	130 km/h
01:00 27/09/1990	24.70°N, 126.20°E	1,582 m	Biển sâu	130 km/h
07:00 27/09/1990	25.40°N, 126.20°E	203 m	Biển sâu vừa	130 km/h
13:00 27/09/1990	26.10°N, 125.90°E	2,011 m	Biển sâu	130 km/h
19:00 27/09/1990	26.70°N, 126.00°E	1,663 m	Biển sâu	130 km/h
01:00 28/09/1990	27.30°N, 126.20°E	1,215 m	Biển sâu	130 km/h
07:00 28/09/1990	27.80°N, 126.50°E	1,251 m	Biển sâu	139 km/h
13:00 28/09/1990	28.40°N, 127.00°E	618 m	Biển sâu vừa	148 km/h
19:00 28/09/1990	29.10°N, 127.70°E	1,058 m	Biển sâu	148 km/h
01:00 29/09/1990	29.70°N, 128.40°E	997 m	Biển sâu vừa	139 km/h
07:00 29/09/1990	30.20°N, 129.30°E	849 m	Biển sâu vừa	130 km/h
13:00 29/09/1990	31.10°N, 130.90°E	52 m	Thềm lục địa	120 km/h
19:00 29/09/1990	31.80°N, 132.20°E	1,900 m	Biển sâu	120 km/h
01:00 30/09/1990	32.60°N, 133.50°E	964 m	Biển sâu vừa	111 km/h
07:00 30/09/1990	33.60°N, 135.20°E	322 m	Biển sâu vừa	102 km/h
13:00 30/09/1990	34.80°N, 137.20°E	—	Đất liền · thiếu dữ liệu cao độ	83 km/h
19:00 30/09/1990	35.50°N, 140.00°E	14 m	Rất nông ven bờ	KXĐ
01:00 01/10/1990	36.00°N, 141.00°E	227 m	Biển sâu vừa	KXĐ
07:00 01/10/1990	38.00°N, 143.00°E	1,840 m	Biển sâu	KXĐ
13:00 01/10/1990	40.00°N, 144.00°E	4,289 m	Vực sâu đại dương	KXĐ
19:00 01/10/1990	42.00°N, 146.00°E	5,689 m	Vực sâu đại dương	KXĐ
01:00 02/10/1990	45.00°N, 147.00°E	1,357 m	Biển sâu	KXĐ

Dọc hành trình, độ sâu đáy biển nơi tâm bão đi qua dao động 14–6,289 m (trung bình ~3,320 m); 93% số điểm lấy mẫu nằm trên vùng biển sâu ≥ 200 m. Độ sâu là chỉ dấu gián tiếp cho bề dày lớp nước ấm (nhiệt lượng đại dương khả dụng): biển càng sâu, nước lạnh tầng dưới càng khó bị khuấy lên làm mát mặt biển, nên bão càng được tiếp nhiệt bền bỉ. Khi đạt đỉnh, độ sâu dưới tâm bão ~618 m (biển sâu) — lớp nước ấm đủ dày để nuôi cường độ đỉnh đã ghi nhận. Pha tăng cường nhanh diễn ra chủ yếu trên nền biển sâu — bề dày lớp nước ấm lớn là một trong những điều kiện đại dương hỗ trợ cho việc bùng phát cường độ. Khi tâm bão đã đi vào bờ (3 điểm mẫu trên đất liền), phần này hiển thị CAO ĐỘ ĐỊA HÌNH thay cho độ sâu biển — địa hình cao trung bình ~280 m, nơi cao nhất ~415 m so với mực nước biển. Trên đất, bão mất hẳn nguồn cấp nhiệt ẩm từ đại dương và chịu thêm ma sát địa hình, nên suy yếu nhanh; địa hình càng cao (đồi núi) thì quá trình phá vỡ hoàn lưu càng mạnh.

Nguồn dữ liệu độ sâu & cao độ: GEBCO 2020 (lưới ~450 m) · Open Topo Data (GEBCO 2020 bao gồm cả địa hình đất liền). Giá trị âm = độ sâu đáy biển, dương = cao độ địa hình so với mực nước biển. Ngưỡng 200 m ≈ mép thềm lục địa — ranh giới giữa biển sâu (tiếp nhiệt tốt) và biển nông (dễ bị làm lạnh).

Nhiệt lượng đại dương (OHC) dọc đường đi tâm bão

54.1 kJ/cm² Thuận lợi cho RI

Đánh giá kho nhiệt đại dương: OHC đạt ngưỡng thuận lợi tăng cường nhanh (~50 kJ/cm²) (lớp 26°C dày ~85 m) — đủ nhiệt lượng để bão mạnh lên nếu khí quyển cũng thuận lợi.

36.6OHC trung bình (kJ/cm²)

72.9Cao nhất

0.0Thấp nhất

54.1Tại điểm đạt đỉnh

28%Điểm ≥ 50 kJ/cm²

60 mĐộ dày lớp ấm 26°C trung bình (D26)

89 mD26 dày nhất

Diễn biến nhiệt lượng đại dương dọc hành trình OHC (kJ/cm²) Ngưỡng RI ~50 Sức gió (km/h)

≥90 60–90 50–60 (RI) 30–50 10–30 <10

Thời điểm (giờ VN)	Tọa độ tâm bão	OHC	Lớp 26°C (D26)	Sức gió
07:00 22/09/1990	13.50°N, 135.00°E	70.6 kJ/cm²	89 m	KXĐ
13:00 22/09/1990	13.50°N, 134.50°E	71.6 kJ/cm²	89 m	KXĐ
19:00 22/09/1990	13.50°N, 134.00°E	71.6 kJ/cm²	89 m	KXĐ
01:00 23/09/1990	13.70°N, 133.50°E	72.9 kJ/cm²	88 m	KXĐ
07:00 23/09/1990	14.50°N, 133.20°E	71.4 kJ/cm²	86 m	KXĐ
13:00 23/09/1990	15.50°N, 133.00°E	65.2 kJ/cm²	83 m	KXĐ
19:00 23/09/1990	16.50°N, 132.50°E	58.7 kJ/cm²	82 m	KXĐ
01:00 24/09/1990	17.20°N, 131.90°E	61.1 kJ/cm²	83 m	KXĐ
07:00 24/09/1990	17.90°N, 131.50°E	53.9 kJ/cm²	77 m	65 km/h
13:00 24/09/1990	18.50°N, 130.60°E	51.6 kJ/cm²	75 m	65 km/h
19:00 24/09/1990	19.30°N, 129.60°E	44.9 kJ/cm²	73 m	74 km/h
01:00 25/09/1990	19.70°N, 128.50°E	37.8 kJ/cm²	69 m	83 km/h
07:00 25/09/1990	20.00°N, 127.90°E	34.2 kJ/cm²	66 m	93 km/h
13:00 25/09/1990	20.60°N, 127.30°E	32.6 kJ/cm²	67 m	102 km/h
19:00 25/09/1990	21.50°N, 126.90°E	28.7 kJ/cm²	68 m	111 km/h
01:00 26/09/1990	22.20°N, 126.50°E	28.6 kJ/cm²	71 m	120 km/h
07:00 26/09/1990	22.90°N, 126.50°E	28.3 kJ/cm²	73 m	130 km/h
13:00 26/09/1990	23.50°N, 126.40°E	28.6 kJ/cm²	71 m	130 km/h
19:00 26/09/1990	24.10°N, 126.40°E	30.1 kJ/cm²	68 m	130 km/h
01:00 27/09/1990	24.70°N, 126.20°E	31.5 kJ/cm²	67 m	130 km/h
07:00 27/09/1990	25.40°N, 126.20°E	31.7 kJ/cm²	68 m	130 km/h
13:00 27/09/1990	26.10°N, 125.90°E	37.4 kJ/cm²	73 m	130 km/h
19:00 27/09/1990	26.70°N, 126.00°E	38.9 kJ/cm²	74 m	130 km/h
01:00 28/09/1990	27.30°N, 126.20°E	42.4 kJ/cm²	75 m	130 km/h
07:00 28/09/1990	27.80°N, 126.50°E	46.4 kJ/cm²	80 m	139 km/h
13:00 28/09/1990	28.40°N, 127.00°E	54.1 kJ/cm²	85 m	148 km/h
19:00 28/09/1990	29.10°N, 127.70°E	38.1 kJ/cm²	65 m	148 km/h
01:00 29/09/1990	29.70°N, 128.40°E	40.7 kJ/cm²	66 m	139 km/h
07:00 29/09/1990	30.20°N, 129.30°E	49.5 kJ/cm²	73 m	130 km/h
13:00 29/09/1990	31.10°N, 130.90°E	30.7 kJ/cm²	57 m	120 km/h
19:00 29/09/1990	31.80°N, 132.20°E	10.8 kJ/cm²	23 m	120 km/h
01:00 30/09/1990	32.60°N, 133.50°E	12.8 kJ/cm²	29 m	111 km/h
07:00 30/09/1990	33.60°N, 135.20°E	18.6 kJ/cm²	41 m	102 km/h
13:00 30/09/1990	34.80°N, 137.20°E	—	—	83 km/h
19:00 30/09/1990	35.50°N, 140.00°E	0.4 kJ/cm²	7 m	KXĐ
01:00 01/10/1990	36.00°N, 141.00°E	0.0 kJ/cm²	0 m	KXĐ
07:00 01/10/1990	38.00°N, 143.00°E	0.0 kJ/cm²	0 m	KXĐ
13:00 01/10/1990	40.00°N, 144.00°E	0.0 kJ/cm²	0 m	KXĐ
19:00 01/10/1990	42.00°N, 146.00°E	0.0 kJ/cm²	0 m	KXĐ
01:00 02/10/1990	45.00°N, 147.00°E	0.0 kJ/cm²	0 m	KXĐ

Dọc hành trình, nhiệt lượng đại dương (OHC, tương đối ngưỡng 26°C) dao động 0.0–72.9 kJ/cm² (trung bình 36.6 kJ/cm², độ sâu đẳng nhiệt 26°C trung bình ~60 m); 28% số điểm vượt ngưỡng thuận lợi tăng cường nhanh ~50 kJ/cm². OHC là thước đo TRỰC TIẾP hơn cả SST và độ sâu đáy biển: nó đo lượng nhiệt tích trong toàn bộ lớp nước ấm tới độ sâu đẳng nhiệt 26°C. Khi bão khuấy trộn làm nước lạnh tầng dưới trồi lên, OHC cao (lớp ấm dày) giúp mặt biển ít bị làm mát, nên bão được tiếp nhiệt bền bỉ. Tại thời điểm đạt cường độ đỉnh, OHC dưới tâm bão ~54.1 kJ/cm² (lớp 26°C dày ~85 m) — vượt ngưỡng thuận lợi RI, đủ kho nhiệt để bão đạt phân loại Bão rất mạnh. Pha tăng cường nhanh trùng với dải biển giàu nhiệt (OHC đỉnh tới 72.9 kJ/cm²) — kho nhiệt đại dương dày là điều kiện đại dương cốt lõi hỗ trợ RI. Kho nhiệt ở pha mạnh lên (~47.1 kJ/cm²) cao hơn rõ rệt pha suy yếu (~18.3 kJ/cm²) — nhất quán với việc bão suy yếu khi rời vùng biển giàu nhiệt.

Nguồn dữ liệu OHC: NOAA GODAS Ocean Reanalysis (thế nhiệt pottmp, 40 mực sâu) · NOAA PSL THREDDS (NCSS). Ngưỡng ~50 kJ/cm² (lớp 26°C dày ≥ 60 m) là mức kho nhiệt thuận lợi cho bão tăng cường nhanh.

Độ ẩm đất (Soil Moisture) & hiệu ứng đại dương nâu khi bão ở trên đất liền

0.52 m³/m³ Bão hòa nước tại điểm đạt đỉnh trên đất

Tiềm năng đại dương nâu: Đất gần như bão hòa nước (≥ 0,40 m³/m³) — bề mặt bốc hơi mạnh gần như mặt biển, cấp dòng nhiệt-ẩm tiềm ẩn dồi dào; điều kiện lý tưởng cho hiệu ứng đại dương nâu giúp bão duy trì, thậm chí mạnh thêm sau khi đổ bộ.

0.52Độ ẩm đất TB (m³/m³)

0.52Cao nhất

0.52Thấp nhất

0.52Tại điểm đạt đỉnh

100%Điểm đất rất ẩm ≥ 0,30

Hiệu ứng đại dương nâu (Brown Ocean Effect) là hiện tượng bão nhiệt đới duy trì hoặc mạnh thêm sau khi đổ bộ thay vì suy yếu như thường lệ. Thông thường vào bờ bão mất nguồn nhiệt-ẩm từ biển; nhưng nếu nền đất đủ ẩm ướt (m³/m³ cao — vừa mưa lớn, đầm lầy, đồng bằng ngập nước), bề mặt đất bốc hơi mạnh gần như mặt biển, cấp dòng nhiệt tiềm ẩn nuôi đối lưu và giữ cho hoàn lưu bão sống lâu hơn. Vì thế độ ẩm đất là yếu tố then chốt bổ sung cho SST/OHC (chỉ có trên biển) để đánh giá đầy đủ số phận của bão khi đã vào đất liền.

Thời điểm (giờ VN)	Tọa độ tâm bão	Độ ẩm đất	Nhiệt độ đất	Sức gió
13:00 30/09/1990	34.80°N, 137.20°E	0.52 m³/m³ (Đất bão hòa nước)	21.1°C	83 km/h

Độ ẩm đất tầng mặt (0–7 cm) tại các điểm tâm bão nằm trên đất liền dao động 0.52–0.52 m³/m³ (trung bình ~0.52 m³/m³); 100% số điểm đạt mức đất rất ẩm (≥ 0,30 m³/m³). Hiệu ứng "đại dương nâu" xảy ra khi đất đủ ẩm để bốc hơi mạnh như mặt biển, cấp dòng nhiệt-ẩm tiềm ẩn nuôi đối lưu — nhờ đó một số cơn bão vẫn duy trì hoặc mạnh thêm sau khi đổ bộ thay vì suy yếu ngay. Tại/gần thời điểm bão đạt cường độ đỉnh khi ở trên đất liền, độ ẩm đất ~0.52 m³/m³ (Bão hòa nước). Bão duy trì cường độ khá tốt trên đất liền (giữ ~83/83 km/h) — phù hợp với nền đất ẩm cấp thêm nhiệt-ẩm cho hoàn lưu. Nhiệt độ đất tầng mặt trung bình ~21.1°C — đất càng ấm thì bốc hơi càng thuận lợi cho hiệu ứng này.

Nguồn dữ liệu độ ẩm đất: Open-Meteo ERA5-Land (~9 km) — độ ẩm & nhiệt độ đất 0–7 cm. Chỉ tính tại các điểm tâm bão nằm trên đất liền. Ngưỡng đất rất ẩm ~0,30 m³/m³ là mức thuận lợi cho hiệu ứng đại dương nâu.

Môi trường khí quyển: độ ẩm tầng trung & độ đứt gió thẳng đứng

Độ ẩm tầng trung (500–700 hPa)

61% Thuận lợi tại điểm bão đạt đỉnh

Độ ẩm tầng trung dồi dào (≥ 60%) — điều kiện tốt để duy trì mây dông quanh tâm bão.

70%Trung bình 42–97%Dao động 84%Điểm ≥ 60%

Độ đứt gió thẳng đứng (200–850 hPa)

5.1m/s · Thuận lợi tại điểm bão đạt đỉnh

Đứt gió thấp (~10–15 hải lý/giờ) — cấu trúc lõi bão được bảo toàn tốt.

14.4TB (m/s) 2.7–47.6Dao động 42%Điểm < 20kt

Độ ẩm tầng trung (%) Độ đứt gió (m/s) Ngưỡng thuận lợi

Thời điểm (giờ VN)	Tọa độ tâm bão	Độ ẩm tầng trung	Độ đứt gió	Sức gió
07:00 22/09/1990	13.50°N, 135.00°E	65%	11.9 m/s	KXĐ
19:00 22/09/1990	13.50°N, 134.00°E	71%	5.8 m/s	KXĐ
13:00 23/09/1990	15.50°N, 133.00°E	73%	2.7 m/s	KXĐ
01:00 24/09/1990	17.20°N, 131.90°E	65%	10.0 m/s	KXĐ
07:00 24/09/1990	17.90°N, 131.50°E	73%	7.5 m/s	65 km/h
13:00 24/09/1990	18.50°N, 130.60°E	58%	9.0 m/s	65 km/h
01:00 25/09/1990	19.70°N, 128.50°E	42%	11.9 m/s	83 km/h
19:00 25/09/1990	21.50°N, 126.90°E	63%	5.0 m/s	111 km/h
07:00 26/09/1990	22.90°N, 126.50°E	65%	7.2 m/s	130 km/h
19:00 26/09/1990	24.10°N, 126.40°E	61%	14.3 m/s	130 km/h
13:00 27/09/1990	26.10°N, 125.90°E	53%	10.4 m/s	130 km/h
01:00 28/09/1990	27.30°N, 126.20°E	71%	10.7 m/s	130 km/h
13:00 28/09/1990	28.40°N, 127.00°E	61%	5.1 m/s	148 km/h
07:00 29/09/1990	30.20°N, 129.30°E	79%	15.1 m/s	130 km/h
19:00 29/09/1990	31.80°N, 132.20°E	91%	21.7 m/s	120 km/h
07:00 30/09/1990	33.60°N, 135.20°E	81%	16.5 m/s	102 km/h
19:00 30/09/1990	35.50°N, 140.00°E	80%	21.4 m/s	KXĐ
13:00 01/10/1990	40.00°N, 144.00°E	97%	40.2 m/s	KXĐ
01:00 02/10/1990	45.00°N, 147.00°E	86%	47.6 m/s	KXĐ

Độ ẩm tầng trung khí quyển (trung bình 500–700 hPa) dao động 42–97% (trung bình 70%); 84% số điểm đạt mức ẩm thuận lợi (≥ 60%). Độ đứt gió thẳng đứng (200–850 hPa) dao động 2.7–47.6 m/s (trung bình 14.4 m/s ≈ 28 hải lý/giờ). Tại thời điểm bão đạt đỉnh, môi trường rất thuận lợi: tầng giữa đủ ẩm (61%) và đứt gió thấp (5.1 m/s) — cả hai yếu tố cùng hỗ trợ bão đạt cường độ cực đại. Pha tăng cường nhanh diễn ra trùng với cửa sổ môi trường thuận lợi (đứt gió xuống thấp và tầng giữa ẩm) — phù hợp với lý thuyết về tăng cường nhanh.

Nguồn dữ liệu: NOAA PSL · NCEP/NCAR Reanalysis 1 (2.5°, 4 obs synoptic/ngày) — RH tầng trung 500–700 hPa & đứt gió 200–850 hPa. Độ ẩm tầng trung ≥ 60% và độ đứt gió < 20 hải lý/giờ (~10 m/s) là các điều kiện thuận lợi cho bão. Độ đứt gió = độ lớn hiệu vector gió giữa 200 hPa và 850 hPa.

Dòng dẫn đường tầng cao (steering flow) dọc đường đi tâm bão

Gió trung bình theo khối lượng lớp dẫn đường 850–200 hPa chính là "dòng chảy" lái cơn bão. So sánh vector dòng dẫn (xanh) với vector di chuyển thực của tâm bão (đỏ) suy từ hai điểm quỹ đạo liên tiếp cho biết bão có bám theo dòng môi trường hay không; phần lệch còn lại phản ánh beta-drift và các tác động khác.

Sai lệch góc trung bình

26°

Bám sát dòng dẫn · lớn nhất 114°

Tốc độ dẫn đường vs thực

29 / 21 km/h

Dòng dẫn đủ mạnh để lái bão

Hướng dòng dẫn chủ đạo

đông bắc

phương vị ~23°

Vector dòng dẫn đường (850–200 hPa) Vector di chuyển thực của tâm bão Quỹ đạo bão

Thời điểm (giờ VN)	Tọa độ tâm bão	Dòng dẫn đường	Di chuyển thực	Sai lệch góc
07:00 22/09/1990	13.50°N, 135.00°E	7.1 km/h · đông bắc	9.0 km/h · tây	114°
19:00 22/09/1990	13.50°N, 134.00°E	12.9 km/h · đông bắc	9.7 km/h · tây	102°
13:00 23/09/1990	15.50°N, 133.00°E	11.1 km/h · đông bắc	20.6 km/h · tây bắc	58°
01:00 24/09/1990	17.20°N, 131.90°E	23.5 km/h · tây bắc	14.8 km/h · tây bắc	11°
07:00 24/09/1990	17.90°N, 131.50°E	23.6 km/h · bắc	19.4 km/h · tây bắc	38°
13:00 24/09/1990	18.50°N, 130.60°E	16.0 km/h · tây bắc	23.0 km/h · tây bắc	8°
01:00 25/09/1990	19.70°N, 128.50°E	24.7 km/h · tây	11.8 km/h · tây bắc	14°
19:00 25/09/1990	21.50°N, 126.90°E	15.5 km/h · tây bắc	14.7 km/h · tây bắc	20°
07:00 26/09/1990	22.90°N, 126.50°E	23.4 km/h · bắc	11.2 km/h · bắc	3°
19:00 26/09/1990	24.10°N, 126.40°E	23.7 km/h · bắc	11.6 km/h · bắc	5°
13:00 27/09/1990	26.10°N, 125.90°E	7.0 km/h · bắc	11.2 km/h · bắc	9°
01:00 28/09/1990	27.30°N, 126.20°E	8.7 km/h · bắc	10.5 km/h · đông bắc	16°
13:00 28/09/1990	28.40°N, 127.00°E	32.9 km/h · đông bắc	17.3 km/h · đông bắc	10°
07:00 29/09/1990	30.20°N, 129.30°E	42.5 km/h · đông bắc	30.5 km/h · đông bắc	15°
19:00 29/09/1990	31.80°N, 132.20°E	21.8 km/h · đông bắc	25.2 km/h · đông bắc	15°
07:00 30/09/1990	33.60°N, 135.20°E	45.0 km/h · đông bắc	37.9 km/h · đông bắc	10°
19:00 30/09/1990	35.50°N, 140.00°E	61.9 km/h · đông bắc	17.7 km/h · đông bắc	6°
13:00 01/10/1990	40.00°N, 144.00°E	72.7 km/h · đông bắc	46.4 km/h · đông bắc	10°
01:00 02/10/1990	45.00°N, 147.00°E	83.4 km/h · đông bắc	57.2 km/h · bắc	28°

Dòng dẫn đường tầng cao (gió trung bình theo khối lượng lớp 850–200 hPa) dọc đường đi có tốc độ trung bình ~29 km/h, hướng chủ đạo về phía đông bắc. Bão di chuyển thực tế trung bình ~21 km/h; sai lệch góc trung bình giữa hướng dòng dẫn và hướng đi thực khoảng 26° (Bám sát dòng dẫn), lớn nhất ~114°. Hướng di chuyển bám sát dòng dẫn — cơn bão chủ yếu bị "lái" bởi dòng môi trường tầng cao; phần lệch nhỏ còn lại (ở Bắc bán cầu thường lệch trái, về phía tây bắc) phù hợp với hiệu ứng beta-drift. Bão có lần đổi hướng mạnh (~42° quanh 13:00 23/09/1990) trong khi dòng dẫn gần như KHÔNG đổi (~2°) — chuyển hướng này nghiêng về nguyên nhân beta-drift/tương tác hơn là do dòng dẫn.

Nguồn dữ liệu: NOAA PSL · NCEP/NCAR Reanalysis 1 (gió u,v theo mực áp) — trung bình lớp dẫn đường 850–200 hPa. Hướng dòng dẫn = hướng gió trung bình lớp thổi về (0°=Bắc, 90°=Đông); hướng di chuyển suy từ 2 điểm quỹ đạo liên tiếp. Sai lệch nhỏ (ở Bắc bán cầu thường lệch về tây bắc) là biểu hiện của beta-drift.

Phân tích sâu bán kính gió mạnh

Quy mô vùng gió của bão — không chỉ gió mạnh đến đâu mà còn trải rộng bao xa — quyết định phạm vi và mức độ tàn phá. Mô phỏng bên dưới dựng theo số liệu bán kính gió lớn nhất trong best track JMA.

Gió mạnh (cấp 6+) Gió bão (cấp 10+) Mắt bão

Bão diện rộngnăng lượng phân tán trên diện tích rộng: gió cực đại ở tâm có thể không quá cao nhưng phạm vi tàn phá rất lớn

Gió mạnh (cấp 6+)

417km bán kính

Đường kính ~833 km · trục lớn/nhỏ 417/417 km

Dải bán kính cả vòng đời: 139–417 km (TB ~286 km)

Gió bão (cấp 10+)

139km bán kính

Đường kính ~278 km · trục lớn/nhỏ 139/139 km

Dải bán kính cả vòng đời: 56–139 km (TB ~105 km) · 20 bản tin có lõi gió bão

Cấu trúc trường gió: gần đối xứng. Ghi nhận bán kính gió ở 26/40 mốc quan trắc.

Các điểm nổi bật khác về trường gió

Không chỉ tại thời điểm bán kính lớn nhất — dưới đây là những mốc đáng chú ý khác dọc đường đi, mỗi mốc phản ánh một đặc điểm riêng về cách trường gió của bão mở rộng, siết chặt hay lệch hướng theo từng pha.

Vùng gió mạnh cực đại

BK 417 km ĐK 833 km Gió tâm 111 km/h

Thời điểm trường gió cấp 6+ trải rộng nhất — phạm vi ảnh hưởng gió mạnh, gió giật lớn nhất trong toàn bộ vòng đời bão.

19:00 25/09/1990

Lõi gió bão cực đại

BK 139 km ĐK 278 km Gió tâm 130 km/h

Thời điểm vùng gió bão cấp 10+ — lõi nguy hiểm nhất bao quanh mắt bão — mở rộng lớn nhất.

13:00 26/09/1990

Trường gió lệch nhất

BK 171 km ĐK 343 km Gió tâm 120 km/h Lệch 2.08× về Đông Nam

Thời điểm trường gió mất cân đối rõ rệt nhất — "nửa nguy hiểm" dồn mạnh về phía Đông Nam, khiến khu vực đó chịu gió và sóng nặng hơn hẳn nửa còn lại.

19:00 29/09/1990

Bão "nở" nhanh nhất

BK 232 km ĐK 463 km Gió tâm 74 km/h

Vùng gió mạnh bung rộng thêm khoảng 65 km bán kính so với bản tin liền trước (~11 km bán kính/giờ) — hoàn lưu mở rộng nhanh, vùng nguy hiểm lan ra tứ phía.

19:00 24/09/1990

Giai đoạn bão siết chặt nhất

BK 139 km ĐK 278 km Gió tâm 102 km/h Lệch 2× về Nam

Trường gió co gọn quanh mắt bão trong khi vẫn duy trì lõi gió bão — cấu trúc siết chặt kiểu này thường đi kèm mắt bão rõ nét và nguy cơ tăng cấp bùng phát.

07:00 30/09/1990

Vùng gió mạnh (cấp 6 trở lên) mở rộng lớn nhất tới bán kính khoảng 417 km (~225 hải lý, đường kính ~833 km) vào 19:00 25/09/1990 khi sức gió tâm bão ~111 km/h. Vùng gió bão rất mạnh (cấp 10 trở lên) đạt bán kính tối đa ~139 km (~75 hải lý) — đây là lõi nguy hiểm nhất bao quanh mắt bão. Xét về quy mô, bão được xếp vào nhóm "Bão diện rộng": năng lượng phân tán trên diện tích rộng: gió cực đại ở tâm có thể không quá cao nhưng phạm vi tàn phá rất lớn. Trường gió gần như đối xứng quanh tâm, cho thấy cấu trúc bão siết chặt, cân đối. Bán kính gió rộng đồng nghĩa diện tích mặt biển bị gió dồn lớn hơn (nguy cơ nước dâng do bão cao), đà gió dài tạo sóng lớn và sóng lừng lan xa, kèm dải mưa hoàn lưu gây gió giật và ngập lụt trên diện rộng ngay cả khi tâm bão còn ở xa. Bán kính vùng gió mạnh cũng là căn cứ để khoanh vùng nguy hiểm trên biển, xác định phạm vi sơ tán và ước tính khoảng thời gian an toàn còn lại trước khi gió mạnh ập tới. Xét riêng vùng gió bão rất mạnh (cấp 10+): ghi nhận ở 20 bản tin, bán kính dao động khoảng 56–139 km (trung bình ~105 km), cho thấy quy mô lõi nguy hiểm thay đổi theo từng pha của bão chứ không cố định.

Bán kính gió lấy theo giá trị lớn nhất trong vòng đời bão (nguồn: best track JMA). Vòng gió được vẽ lệch tâm theo trục lớn/nhỏ để phản ánh mức độ bất cân đối của trường gió thực tế.

Biểu đồ vòng đời cường độ

Sức gió (km/h)Áp suất (hPa)

Bản đồ đường đi & cường độ (tự dựng từ best track JMA · bấm vào từng mốc để xem chi tiết)

Ảnh mây vệ tinh NASA GIBS bão GENE — Ảnh mây vệ tinh NASA GIBS (đổi theo mốc thời gian đang chọn)

Tóm tắt bằng lời — toàn bộ hành trình & cường độ bão kể lại thành đoạn văn dễ đọc

Bão GENE (1990) được JMA ghi nhận theo dõi đầu tiên tại Biển Philippines (Tây Thái Bình Dương) lúc 07:00 22/09/1990. Hệ thống chính thức mạnh lên thành bão (cấp 8) tại Biển Philippines (Tây Thái Bình Dương) vào 07:00 24/09/1990. Bão đạt cường độ đỉnh gần Biển Hoa Đông với sức gió 148 km/h (~80 kt), phân loại Bão rất mạnh, áp suất tâm thấp nhất 950 hPa. Xét theo gió mạnh nhất, đây là cơn bão mạnh thứ 9/29 của mùa bão 1990. Bão được ghi nhận lần cuối tại vùng biển phía Bắc Tây Thái Bình Dương lúc 01:00 02/10/1990. Tổng quãng đường di chuyển khoảng 4869 km trong 9 ngày 18 giờ (tốc độ trung bình ~21 km/h). Có tăng cường nhanh (RI): sức gió tăng 45 kt trong ≤24 giờ (ngưỡng RI ≥ 30 kt). Về điều kiện nền nhiệt biển: SST trung bình dọc đường đi ~26.1°C (Ngưỡng tối thiểu — ngưỡng phát triển bão là 26.5°C). Môi trường khí quyển: độ ẩm tầng trung ~70% (Thuận lợi), đứt gió thẳng đứng ~14.4 m/s (Thuận lợi). Về độ sâu đáy biển: bão đi qua vùng biển sâu trung bình ~3,320 m (Thuận lợi cho việc tiếp nhiệt), tại điểm đạt đỉnh độ sâu ~618 m — biển càng sâu, lớp nước ấm càng dày và bão càng ít bị vệt nước lạnh làm suy yếu. Về nhiệt lượng đại dương (OHC): trung bình dọc đường đi ~36.6 kJ/cm² (Thuận lợi cho RI — ngưỡng thuận lợi tăng cường nhanh ~50 kJ/cm²), tại điểm đạt đỉnh ~54.1 kJ/cm². OHC phản ánh bề dày lớp nước ấm tới độ sâu đẳng nhiệt 26°C — thước đo trực tiếp hơn cả SST và độ sâu đáy biển. Về hiệu ứng đại dương nâu: khi tâm bão ở trên đất liền, độ ẩm đất tầng mặt trung bình ~0.52 m³/m³ (Bão hòa nước — ngưỡng đất rất ẩm ~0,30 m³/m³), giúp bão duy trì cường độ lâu hơn trên đất liền. Về tương tác đất liền: tâm bão đổ bộ 3 lần, lần đầu tại vùng biển phía Bắc Tây Thái Bình Dương với sức gió ~100 km/h (Bão mạnh); khi trở ra biển suy yếu còn ~88 km/h. Tổng thời gian tâm bão nằm trên đất liền khoảng 13.2 giờ.

Tương tác với các cơn bão cùng thời kỳ & hiệu ứng Fujiwhara

Khi hai cơn bão (xoáy thuận) tiến lại đủ gần nhau — thường trong khoảng ~1.400 km — chúng bắt đầu quay quanh một điểm chung nằm giữa hai tâm, gọi là khối tâm chung. Hiện tượng này được nhà khí tượng Nhật Bản Sakuhei Fujiwhara mô tả năm 1921 nên mang tên ông.

Ở Bắc bán cầu, hai xoáy quay quanh nhau theo chiều ngược kim đồng hồ, khiến quỹ đạo cả hai bị bẻ cong và hướng di chuyển thay đổi khó lường. Tùy vào khoảng cách và chênh lệch cường độ, tương tác có thể dẫn tới ba kết cục chính:

Xoay quanh nhau: hai cơn cùng quay quanh khối tâm chung như đang "khiêu vũ", quỹ đạo uốn cong nhưng vẫn giữ khoảng cách với nhau.
Hấp thụ (nuốt): cơn mạnh hơn hút lấy và nhập cơn yếu hơn vào làm một, hợp nhất thành một xoáy lớn duy nhất.
Đẩy xa nhau: sau khi quay được một đoạn, hai cơn tách ra và bị "văng" theo hai hướng ngược nhau, rời xa dần.

Vì vậy đây là yếu tố quan trọng khi dự báo đường đi của bão đôi.

Bên dưới là phân tích cụ thể mức độ tương tác giữa cơn bão này với từng cơn bão cùng thời kỳ, kèm mô phỏng chuyển động hai tâm bão.

Đang phân tích tương tác với các cơn bão cùng thời kỳ…

Hình ảnh vệ tinh

Ảnh mây vệ tinh ghi nhận trong quá trình hoạt động

Vệ tinh

Không có hình ảnh vệ tinh cho cơn bão này.

Menu Chính

GENE (1990)

Bán kính gió

Diễn biến: GENE (1990)

Tương tác đất liền — phân tích đổ bộ

Mức độ mạnh trong năm

Tăng cường nhanh (RI)

Mức sụt áp tối đa

Đặc điểm & bất thường trong di chuyển

Kết cấu gió & năng lượng

Tuỳ chỉnh hệ số quy đổi gió 10′ → 1′ (ACE & PDI)

Sức mạnh & năng lượng tích luỹ (ACE / PDI)

Nhiệt độ bề mặt biển (SST) dọc đường đi tâm bão

Độ sâu đáy biển & cao độ địa hình dọc đường đi tâm bão & ảnh hưởng tới cường độ

Nhiệt lượng đại dương (OHC) dọc đường đi tâm bão

Độ ẩm đất (Soil Moisture) & hiệu ứng đại dương nâu khi bão ở trên đất liền

Môi trường khí quyển: độ ẩm tầng trung & độ đứt gió thẳng đứng

Dòng dẫn đường tầng cao (steering flow) dọc đường đi tâm bão

Phân tích sâu bán kính gió mạnh

Gió mạnh (cấp 6+)

Gió bão (cấp 10+)

Biểu đồ vòng đời cường độ

Tóm tắt bằng lời — toàn bộ hành trình & cường độ bão kể lại thành đoạn văn dễ đọc

Tương tác với các cơn bão cùng thời kỳ & hiệu ứng Fujiwhara

Tâm bão không đi qua bất kỳ tỉnh/thành nào của Việt Nam

Menu Chính

NGÔN NGỮ

Chọn vị trí xem thời tiết

GENE (1990)

Diễn biến: GENE (1990)

Tương tác đất liền — phân tích đổ bộ

Mức độ mạnh trong năm

Tăng cường nhanh (RI)

Mức sụt áp tối đa

Đặc điểm & bất thường trong di chuyển

Kết cấu gió & năng lượng

Tuỳ chỉnh hệ số quy đổi gió 10′ → 1′ (ACE & PDI)

Sức mạnh & năng lượng tích luỹ (ACE / PDI)

Nhiệt độ bề mặt biển (SST) dọc đường đi tâm bão

Độ sâu đáy biển & cao độ địa hình dọc đường đi tâm bão & ảnh hưởng tới cường độ

Nhiệt lượng đại dương (OHC) dọc đường đi tâm bão

Độ ẩm đất (Soil Moisture) & hiệu ứng đại dương nâu khi bão ở trên đất liền

Môi trường khí quyển: độ ẩm tầng trung & độ đứt gió thẳng đứng

Dòng dẫn đường tầng cao (steering flow) dọc đường đi tâm bão

Phân tích sâu bán kính gió mạnh

Gió mạnh (cấp 6+)

Gió bão (cấp 10+)

Biểu đồ vòng đời cường độ

Tóm tắt bằng lời — toàn bộ hành trình & cường độ bão kể lại thành đoạn văn dễ đọc

Tương tác với các cơn bão cùng thời kỳ & hiệu ứng Fujiwhara

Tâm bão không đi qua bất kỳ tỉnh/thành nào của Việt Nam