Tổng quan khái quát toàn bộ cơn bão

Hành trình, cường độ đỉnh, xếp hạng trong năm & các đặc điểm bất thường — tổng hợp tự động từ chuỗi quan trắc JMA và các dũ liệu quốc tế khác

Khái quát

Hồ sơ khái quát cơn bão

LOLA · 1990

Số hiệu 199024 · Nguồn quan trắc: JMA (Cơ quan Khí tượng Nhật Bản)

Bão

Ghi nhận cuối: 13127 ngày trước (01:00 20/10/1990)

65 km/hGió đỉnh (~35 kt)Sức gió mạnh nhất bão đạt được trong cả vòng đời — càng cao thì bão càng dữ dội.

998 hPaÁp suất thấp nhấtÁp suất tại tâm bão; con số càng thấp thì bão càng mạnh.

1,437 kmQuãng đườngTổng chiều dài đường đi mà tâm bão đã vạch ra từ đầu đến cuối.

3 ngày 12 giờThời gian hoạt độngKhoảng thời gian từ lúc bão hình thành đến khi tan hẳn.

#29/29Mạnh nhất năm 1990Thứ hạng sức gió của bão so với mọi cơn bão trong cùng mùa.

Theo dõi đầu tiên Thành bão Đạt đỉnh Ghi nhận cuối Địa danh lấy từ BigDataCloud

Ghi nhận theo dõi đầu tiên

Biển Đông

13:00 16/10/1990

14.00°N, 115.00°E

Vùng áp thấp 1004 hPa

Chính thức mạnh lên thành bão

Biển Đông

07:00 17/10/1990

14.00°N, 113.00°E

Bão 65 km/h 998 hPa

Đạt cường độ đỉnh

Biển Đông

07:00 17/10/1990

14.00°N, 113.00°E

Bão 65 km/h 998 hPa

Ghi nhận cuối cùng

ngoài khơi Tây Bắc Thái Bình Dương

01:00 20/10/1990

14.20°N, 101.90°E

Vùng áp thấp 1006 hPa

Tương tác đất liền — phân tích đổ bộ

1Số lần đổ bộ

38.3 giờThời gian trên đất

~25 km/hGió mạnh nhất khi vào bờ (nội suy)

Trên đấtVị trí ghi nhận cuối

Chỉ tính là đổ bộ khi tâm bão nằm trên đất liền từ 5 phút trở lên; các lần chỉ quét qua đất dưới 5 phút được xem là không đáng kể và không đưa vào thống kê.

1Lần đổ bộ 1 · kết thúc trên đất liền

Khi vào bờ

Biển Đông

10:40 18/10/1990

~25 km/h (~13 kt) · 1001 hPa

Vùng áp thấp · 13.78, 109.21

1 ngày 14 giờ

Kết thúc

Suy yếu & tan trên đất liền

Tâm bão không trở lại biển sau khi đổ bộ.

Gió mạnh nhất khi trên đất: ~25 km/h (~13 kt)

Mô phỏng lần đổ bộ #1 — hình đất liền dựng gần giống thực tế quanh khu vực đổ bộ (từ dữ liệu đường bờ biển), không phải ảnh vệ tinh thực.

Lưu ý quan trọng về sức gió: Mọi trị số sức gió ở phần này (ký hiệu dấu ~) đều là giá trị NỘI SUY giữa các điểm track — được ước lượng tại điểm bão vào/ra bờ nằm GIỮA hai bản tin quan trắc, KHÔNG phải số đo thực tế tại thời điểm đó. Khi bản tin gốc không có dữ liệu gió, hệ thống ghi KXĐ (không xác định) thay vì 0 km/h. Vị trí đổ bộ được xác định bằng cách nội suy đường đi tâm bão (~5 km/điểm) rồi đối chiếu dữ liệu đường bờ biển; địa danh điểm vào/ra lấy từ OpenStreetMap. Cường độ là của TÂM bão, hoàn lưu & mưa có thể ảnh hưởng đất liền sớm hơn.

Mức độ mạnh trong năm

#29 trên tổng 29 cơn bão mùa 1990
(xếp theo gió mạnh nhất)

Tăng cường nhanh (RI)

35kt/24h

Có tăng cường nhanh (RI): sức gió tăng 35 kt trong ≤24 giờ (ngưỡng RI ≥ 30 kt). 13:00 16/10/1990 → 07:00 17/10/1990

Mức sụt áp tối đa

4hPa/6h

6hPa/12h

6hPa/24h

6hPa/48h

Sụt áp vừa phải Áp suất tâm giảm từ tốn — bão mạnh lên ổn định, không đột biến.

Sụt áp càng lớn trong thời gian ngắn cho thấy bão tăng cấp càng dữ dội. Mốc ~24 hPa/24h là ngưỡng "bom khí tượng" (bão bùng nổ cường độ).

Đặc điểm & bất thường trong di chuyển

Di chuyển tương đối ổn định, không có bất thường quỹ đạo đáng kể.

17.1Tốc độ TB (km/h)

30.8Tốc độ tối đa (km/h)

1.02×Độ uốn khúc

Kết cấu gió & năng lượng

Bán kính gió mạnh: 125 (nm) / 230 (km)

Đường kính vùng bão: —

ACE: 0.8 ×10⁴ kt²

PDI: 0.32 ×10⁶ kt³

Tuỳ chỉnh hệ số quy đổi gió 10′ → 1′ (ACE & PDI)

ACE & PDI được tính từ gió 1 phút, quy đổi từ gió 10 phút (JMA) qua một hệ số. Mặc định là 1.14 (WMO). Bạn có thể đặt lại hệ số trong khoảng 1.05–1.30, và/hoặc thêm các khoảng cấp gió Beaufort dùng hệ số riêng. Cài đặt được lưu trong trình duyệt và áp dụng cho mọi cơn bão cho tới khi bạn thay đổi hoặc đưa về mặc định.

Hệ số mặc định

Sức mạnh & năng lượng tích luỹ (ACE / PDI)

Mức năng lượng: Thấp

Cơn bão đã tích luỹ 0.8 ×10⁴ kt² năng lượng (ACE) — năng lượng tích luỹ khiêm tốn — bão yếu hoặc tồn tại ngắn.

Xếp thứ 28/29 về năng lượng trong mùa bão 1990.
Chiếm 0.2% tổng năng lượng của cả 29 cơn bão trong mùa.
Mạnh gấp 0.1 lần ACE trung bình mỗi cơn bão trong mùa (~11.86 ×10⁴ kt²).

PDI · Chỉ số phá hoại0.32×10⁶ kt³

PDI đo tổng "sức tàn phá" tích luỹ theo lập phương của sức gió — càng cao thì tiềm năng gây thiệt hại của bão càng lớn.

ACE & PDI tính từ gió 1 phút (quy đổi từ gió 10 phút JMA ×1.14) tại các bản tin 00/06/12/18 UTC. Thứ hạng năng lượng được tính lại trực tiếp cho toàn bộ các cơn bão cùng mùa.

Nhiệt độ bề mặt biển (SST) dọc đường đi tâm bão

27.2°C Thuận lợi

Đánh giá nền nhiệt: SST đạt trên ngưỡng phát triển bão 26.5°C — đủ điều kiện nhiệt để duy trì cường độ.

27.3°CSST trung bình

28.2°CCao nhất

26.6°CThấp nhất

27.2°CTại điểm đạt đỉnh

100%Điểm ≥ 26.5°C

SST & sức gió tại từng mốc dọc đường đi tâm bão SST (°C) Ngưỡng 26,5°C Sức gió (km/h)

Chạm/bấm (hoặc rê chuột) vào từng cột để xem chi tiết SST & sức gió tại thời điểm đó. Cột xám = tâm bão trên đất liền / không có dữ liệu SST.

Thời điểm (giờ VN)	Tọa độ tâm bão	SST	So với 26.5°C	Sức gió
13:00 16/10/1990	14.00°N, 115.00°E	28.1°C	+1.6°C	KXĐ
19:00 16/10/1990	14.00°N, 114.40°E	28.2°C	+1.7°C	KXĐ
01:00 17/10/1990	14.00°N, 113.70°E	27.5°C	+1.0°C	KXĐ
07:00 17/10/1990	14.00°N, 113.00°E	27.2°C	+0.7°C	65 km/h
13:00 17/10/1990	14.00°N, 112.20°E	27.0°C	+0.5°C	65 km/h
19:00 17/10/1990	14.00°N, 111.40°E	26.8°C	+0.3°C	65 km/h
01:00 18/10/1990	14.00°N, 110.60°E	26.6°C	+0.1°C	65 km/h
07:00 18/10/1990	13.90°N, 109.70°E	27.3°C	+0.8°C	65 km/h
13:00 18/10/1990	13.70°N, 108.90°E	Trên đất liền	—	KXĐ
19:00 18/10/1990	13.90°N, 107.20°E	Trên đất liền	—	KXĐ
01:00 19/10/1990	14.20°N, 106.40°E	Trên đất liền	—	KXĐ
07:00 19/10/1990	14.60°N, 105.00°E	Trên đất liền	—	KXĐ
13:00 19/10/1990	14.70°N, 104.40°E	Trên đất liền	—	KXĐ
19:00 19/10/1990	14.50°N, 103.40°E	Trên đất liền	—	KXĐ
01:00 20/10/1990	14.20°N, 101.90°E	Trên đất liền	—	KXĐ

Dọc hành trình, nhiệt độ bề mặt biển dao động 26.6–28.2°C (trung bình 27.3°C); 100% số điểm lấy mẫu nằm trên ngưỡng phát triển bão 26.5°C. Khi đạt đỉnh, SST ở mức 27.2°C (trên ngưỡng 26.5°C) — phù hợp để duy trì cường độ đỉnh đã ghi nhận. Bão có tăng cường nhanh dù SST không quá cao — cho thấy các yếu tố khác (độ đứt gió thấp, ẩm tầng giữa) cũng đóng vai trò quan trọng.

Nguồn dữ liệu SST: NOAA OISST v2.1 (0.25°, dữ liệu ngày) · NOAA CoastWatch ERDDAP. Ngưỡng 26.5°C là điều kiện nhiệt tối thiểu để bão nhiệt đới hình thành và duy trì.

Độ sâu đáy biển & cao độ địa hình dọc đường đi tâm bão & ảnh hưởng tới cường độ

2,415 m Rất thuận lợi

Đánh giá kho nhiệt đại dương: Biển rất sâu (≥ 1000 m) — kho nhiệt đại dương khổng lồ, gần như không có phản hồi nước lạnh khi bão khuấy trộn, điều kiện lý tưởng để duy trì và tăng cường.

2,711 mĐộ sâu trung bình

4,339 mSâu nhất

134 mNông nhất

2,415 mTại điểm đạt đỉnh

96%Điểm ≥ 200 m

Đường phía trên là sức gió của bão; khối bên dưới là mặt cắt đáy biển; phần đất nâu nhô lên trên mặt biển là địa hình khi bão đã vào bờ. Chạm/bấm vào từng điểm để xem độ sâu (hoặc cao độ) & sức gió tại đó.

Đáy biển (tô theo độ sâu) Sức gió tâm bão Ranh giới biển sâu 200 m Nước nông ven bờ Địa hình đất liền (nhô trên mặt biển)

41 km/hGió TB khi ở biển sâu (≥ 200 m)

43 km/hGió TB khi ở nước nông (< 200 m)

▲ 204 mCao độ địa hình TB khi tâm bão trên đất liền (20 điểm)

▲ 553 mĐịa hình cao nhất tâm bão đi qua sau khi vào bờ

Thời điểm (giờ VN)	Tọa độ tâm bão	Độ sâu / Cao độ	Phân loại	Sức gió
13:00 16/10/1990	14.00°N, 115.00°E	3,574 m	Vực sâu đại dương	KXĐ
19:00 16/10/1990	14.00°N, 114.40°E	4,332 m	Vực sâu đại dương	KXĐ
01:00 17/10/1990	14.00°N, 113.70°E	4,273 m	Vực sâu đại dương	KXĐ
07:00 17/10/1990	14.00°N, 113.00°E	2,415 m	Biển sâu	65 km/h
13:00 17/10/1990	14.00°N, 112.20°E	2,302 m	Biển sâu	65 km/h
19:00 17/10/1990	14.00°N, 111.40°E	2,722 m	Biển sâu	65 km/h
01:00 18/10/1990	14.00°N, 110.60°E	1,963 m	Biển sâu	65 km/h
07:00 18/10/1990	13.90°N, 109.70°E	253 m	Biển sâu vừa	65 km/h
13:00 18/10/1990	13.70°N, 108.90°E	▲ 381 m	Đồi núi thấp	KXĐ
19:00 18/10/1990	13.90°N, 107.20°E	▲ 153 m	Trung du	KXĐ
01:00 19/10/1990	14.20°N, 106.40°E	▲ 73 m	Đồng bằng cao	KXĐ
07:00 19/10/1990	14.60°N, 105.00°E	▲ 168 m	Trung du	KXĐ
13:00 19/10/1990	14.70°N, 104.40°E	▲ 148 m	Trung du	KXĐ
19:00 19/10/1990	14.50°N, 103.40°E	▲ 189 m	Trung du	KXĐ
01:00 20/10/1990	14.20°N, 101.90°E	▲ 85 m	Đồng bằng cao	KXĐ

Dọc hành trình, độ sâu đáy biển nơi tâm bão đi qua dao động 134–4,339 m (trung bình ~2,711 m); 96% số điểm lấy mẫu nằm trên vùng biển sâu ≥ 200 m. Độ sâu là chỉ dấu gián tiếp cho bề dày lớp nước ấm (nhiệt lượng đại dương khả dụng): biển càng sâu, nước lạnh tầng dưới càng khó bị khuấy lên làm mát mặt biển, nên bão càng được tiếp nhiệt bền bỉ. Khi đạt cường độ đỉnh, tâm bão nằm trên vùng biển rất sâu ~2,415 m — kho nhiệt gần như vô hạn so với nhu cầu của bão, hoàn toàn phù hợp để bão đạt và giữ phân loại Bão. Pha tăng cường nhanh diễn ra chủ yếu trên nền biển sâu — bề dày lớp nước ấm lớn là một trong những điều kiện đại dương hỗ trợ cho việc bùng phát cường độ. Về cuối vòng đời, tâm bão đi vào vùng biển nông dần (từ ~3,574 m xuống ~134 m) khi tiến gần bờ — độ sâu giảm khiến khuấy trộn dễ đưa nước lạnh lên mặt, cộng ma sát đáy, góp phần làm bão suy yếu. Khi tâm bão đã đi vào bờ (20 điểm mẫu trên đất liền), phần này hiển thị CAO ĐỘ ĐỊA HÌNH thay cho độ sâu biển — địa hình cao trung bình ~204 m, nơi cao nhất ~553 m so với mực nước biển. Trên đất, bão mất hẳn nguồn cấp nhiệt ẩm từ đại dương và chịu thêm ma sát địa hình, nên suy yếu nhanh; địa hình càng cao (đồi núi) thì quá trình phá vỡ hoàn lưu càng mạnh.

Nguồn dữ liệu độ sâu & cao độ: GEBCO 2020 (lưới ~450 m) · Open Topo Data (GEBCO 2020 bao gồm cả địa hình đất liền). Giá trị âm = độ sâu đáy biển, dương = cao độ địa hình so với mực nước biển. Ngưỡng 200 m ≈ mép thềm lục địa — ranh giới giữa biển sâu (tiếp nhiệt tốt) và biển nông (dễ bị làm lạnh).

Nhiệt lượng đại dương (OHC) dọc đường đi tâm bão

33.1 kJ/cm² Thuận lợi vừa

Đánh giá kho nhiệt đại dương: Kho nhiệt ở mức trung bình (30–50 kJ/cm²) (lớp 26°C dày ~45 m) — đủ để duy trì cường độ nhưng chưa lý tưởng cho tăng cường nhanh.

30.8OHC trung bình (kJ/cm²)

49.1Cao nhất

14.0Thấp nhất

33.1Tại điểm đạt đỉnh

0%Điểm ≥ 50 kJ/cm²

46 mĐộ dày lớp ấm 26°C trung bình (D26)

59 mD26 dày nhất

Diễn biến nhiệt lượng đại dương dọc hành trình OHC (kJ/cm²) Ngưỡng RI ~50 Sức gió (km/h)

≥90 60–90 50–60 (RI) 30–50 10–30 <10

Thời điểm (giờ VN)	Tọa độ tâm bão	OHC	Lớp 26°C (D26)	Sức gió
13:00 16/10/1990	14.00°N, 115.00°E	49.1 kJ/cm²	56 m	KXĐ
19:00 16/10/1990	14.00°N, 114.40°E	39.6 kJ/cm²	49 m	KXĐ
01:00 17/10/1990	14.00°N, 113.70°E	33.1 kJ/cm²	45 m	KXĐ
07:00 17/10/1990	14.00°N, 113.00°E	33.1 kJ/cm²	45 m	65 km/h
13:00 17/10/1990	14.00°N, 112.20°E	28.5 kJ/cm²	41 m	65 km/h
19:00 17/10/1990	14.00°N, 111.40°E	22.4 kJ/cm²	36 m	65 km/h
01:00 18/10/1990	14.00°N, 110.60°E	14.0 kJ/cm²	35 m	65 km/h
07:00 18/10/1990	13.90°N, 109.70°E	26.7 kJ/cm²	59 m	65 km/h
13:00 18/10/1990	13.70°N, 108.90°E	—	—	KXĐ
19:00 18/10/1990	13.90°N, 107.20°E	—	—	KXĐ
01:00 19/10/1990	14.20°N, 106.40°E	—	—	KXĐ
07:00 19/10/1990	14.60°N, 105.00°E	—	—	KXĐ
13:00 19/10/1990	14.70°N, 104.40°E	—	—	KXĐ
19:00 19/10/1990	14.50°N, 103.40°E	—	—	KXĐ
01:00 20/10/1990	14.20°N, 101.90°E	—	—	KXĐ

Dọc hành trình, nhiệt lượng đại dương (OHC, tương đối ngưỡng 26°C) dao động 14.0–49.1 kJ/cm² (trung bình 30.8 kJ/cm², độ sâu đẳng nhiệt 26°C trung bình ~46 m); 0% số điểm vượt ngưỡng thuận lợi tăng cường nhanh ~50 kJ/cm². OHC là thước đo TRỰC TIẾP hơn cả SST và độ sâu đáy biển: nó đo lượng nhiệt tích trong toàn bộ lớp nước ấm tới độ sâu đẳng nhiệt 26°C. Khi bão khuấy trộn làm nước lạnh tầng dưới trồi lên, OHC cao (lớp ấm dày) giúp mặt biển ít bị làm mát, nên bão được tiếp nhiệt bền bỉ. Đáng chú ý, khi đạt đỉnh OHC chỉ ~33.1 kJ/cm² (lớp 26°C mỏng ~45 m) — dưới ngưỡng RI ~50 kJ/cm²; cường độ đỉnh nhiều khả năng nhờ khí quyển thuận lợi hơn là kho nhiệt đại dương, và bão dễ suy yếu sau đó. Bão có tăng cường nhanh dù OHC không cao — các yếu tố khí quyển (đứt gió thấp, ẩm tầng giữa) đóng vai trò chính. Kho nhiệt ở pha mạnh lên (~38.7 kJ/cm²) cao hơn rõ rệt pha suy yếu (~24.9 kJ/cm²) — nhất quán với việc bão suy yếu khi rời vùng biển giàu nhiệt.

Nguồn dữ liệu OHC: NOAA GODAS Ocean Reanalysis (thế nhiệt pottmp, 40 mực sâu) · NOAA PSL THREDDS (NCSS). Ngưỡng ~50 kJ/cm² (lớp 26°C dày ≥ 60 m) là mức kho nhiệt thuận lợi cho bão tăng cường nhanh.

Độ ẩm đất (Soil Moisture) & hiệu ứng đại dương nâu khi bão ở trên đất liền

0.52 m³/m³ Bão hòa nước tại điểm đạt đỉnh trên đất

Tiềm năng đại dương nâu: Đất gần như bão hòa nước (≥ 0,40 m³/m³) — bề mặt bốc hơi mạnh gần như mặt biển, cấp dòng nhiệt-ẩm tiềm ẩn dồi dào; điều kiện lý tưởng cho hiệu ứng đại dương nâu giúp bão duy trì, thậm chí mạnh thêm sau khi đổ bộ.

0.48Độ ẩm đất TB (m³/m³)

0.52Cao nhất

0.43Thấp nhất

0.52Tại điểm đạt đỉnh

100%Điểm đất rất ẩm ≥ 0,30

Hiệu ứng đại dương nâu (Brown Ocean Effect) là hiện tượng bão nhiệt đới duy trì hoặc mạnh thêm sau khi đổ bộ thay vì suy yếu như thường lệ. Thông thường vào bờ bão mất nguồn nhiệt-ẩm từ biển; nhưng nếu nền đất đủ ẩm ướt (m³/m³ cao — vừa mưa lớn, đầm lầy, đồng bằng ngập nước), bề mặt đất bốc hơi mạnh gần như mặt biển, cấp dòng nhiệt tiềm ẩn nuôi đối lưu và giữ cho hoàn lưu bão sống lâu hơn. Vì thế độ ẩm đất là yếu tố then chốt bổ sung cho SST/OHC (chỉ có trên biển) để đánh giá đầy đủ số phận của bão khi đã vào đất liền.

Độ ẩm đất & sức gió tại từng mốc bão trên đất liền Độ ẩm đất (m³/m³) Ngưỡng 0,30 Sức gió (km/h)

Thời điểm (giờ VN)	Tọa độ tâm bão	Độ ẩm đất	Nhiệt độ đất	Sức gió
13:00 18/10/1990	13.70°N, 108.90°E	0.52 m³/m³ (Đất bão hòa nước)	24.0°C	KXĐ
19:00 18/10/1990	13.90°N, 107.20°E	0.51 m³/m³ (Đất bão hòa nước)	25.7°C	KXĐ
01:00 19/10/1990	14.20°N, 106.40°E	0.45 m³/m³ (Đất bão hòa nước)	26.0°C	KXĐ
07:00 19/10/1990	14.60°N, 105.00°E	0.50 m³/m³ (Đất bão hòa nước)	24.6°C	KXĐ
13:00 19/10/1990	14.70°N, 104.40°E	0.43 m³/m³ (Đất bão hòa nước)	24.3°C	KXĐ
19:00 19/10/1990	14.50°N, 103.40°E	0.45 m³/m³ (Đất bão hòa nước)	25.1°C	KXĐ
01:00 20/10/1990	14.20°N, 101.90°E	0.51 m³/m³ (Đất bão hòa nước)	26.4°C	KXĐ

Độ ẩm đất tầng mặt (0–7 cm) tại các điểm tâm bão nằm trên đất liền dao động 0.43–0.52 m³/m³ (trung bình ~0.48 m³/m³); 100% số điểm đạt mức đất rất ẩm (≥ 0,30 m³/m³). Hiệu ứng "đại dương nâu" xảy ra khi đất đủ ẩm để bốc hơi mạnh như mặt biển, cấp dòng nhiệt-ẩm tiềm ẩn nuôi đối lưu — nhờ đó một số cơn bão vẫn duy trì hoặc mạnh thêm sau khi đổ bộ thay vì suy yếu ngay. Tại/gần thời điểm bão đạt cường độ đỉnh khi ở trên đất liền, độ ẩm đất ~0.52 m³/m³ (Bão hòa nước). Bão suy yếu dần trên đất liền (từ ~0 xuống ~0 km/h) — nền đất không đủ ẩm để bù nguồn nhiệt-ẩm đã mất khi rời biển. Nhiệt độ đất tầng mặt trung bình ~25.2°C — đất càng ấm thì bốc hơi càng thuận lợi cho hiệu ứng này.

Nguồn dữ liệu độ ẩm đất: Open-Meteo ERA5-Land (~9 km) — độ ẩm & nhiệt độ đất 0–7 cm. Chỉ tính tại các điểm tâm bão nằm trên đất liền. Ngưỡng đất rất ẩm ~0,30 m³/m³ là mức thuận lợi cho hiệu ứng đại dương nâu.

Môi trường khí quyển: độ ẩm tầng trung & độ đứt gió thẳng đứng

Độ ẩm tầng trung (500–700 hPa)

61% Thuận lợi tại điểm bão đạt đỉnh

Độ ẩm tầng trung dồi dào (≥ 60%) — điều kiện tốt để duy trì mây dông quanh tâm bão.

69%Trung bình 56–78%Dao động 87%Điểm ≥ 60%

Độ đứt gió thẳng đứng (200–850 hPa)

11.2m/s · Bất lợi tại điểm bão đạt đỉnh

Đứt gió cao (~20–30 hải lý/giờ) — làm nghiêng và xé lệch lõi bão, cản trở đối lưu, thường khiến bão suy yếu.

8.7TB (m/s) 0.5–18.8Dao động 67%Điểm < 20kt

Độ ẩm tầng trung (%) Độ đứt gió (m/s) Ngưỡng thuận lợi

Thời điểm (giờ VN)	Tọa độ tâm bão	Độ ẩm tầng trung	Độ đứt gió	Sức gió
13:00 16/10/1990	14.00°N, 115.00°E	66%	8.5 m/s	KXĐ
19:00 16/10/1990	14.00°N, 114.40°E	69%	14.1 m/s	KXĐ
01:00 17/10/1990	14.00°N, 113.70°E	56%	6.2 m/s	KXĐ
07:00 17/10/1990	14.00°N, 113.00°E	61%	11.2 m/s	65 km/h
13:00 17/10/1990	14.00°N, 112.20°E	61%	8.4 m/s	65 km/h
19:00 17/10/1990	14.00°N, 111.40°E	66%	12.7 m/s	65 km/h
01:00 18/10/1990	14.00°N, 110.60°E	57%	3.6 m/s	65 km/h
07:00 18/10/1990	13.90°N, 109.70°E	75%	7.3 m/s	65 km/h
13:00 18/10/1990	13.70°N, 108.90°E	71%	18.8 m/s	KXĐ
19:00 18/10/1990	13.90°N, 107.20°E	69%	10.1 m/s	KXĐ
01:00 19/10/1990	14.20°N, 106.40°E	72%	11.1 m/s	KXĐ
07:00 19/10/1990	14.60°N, 105.00°E	77%	0.5 m/s	KXĐ
13:00 19/10/1990	14.70°N, 104.40°E	78%	3.7 m/s	KXĐ
19:00 19/10/1990	14.50°N, 103.40°E	72%	7.7 m/s	KXĐ
01:00 20/10/1990	14.20°N, 101.90°E	78%	6.3 m/s	KXĐ

Độ ẩm tầng trung khí quyển (trung bình 500–700 hPa) dao động 56–78% (trung bình 69%); 87% số điểm đạt mức ẩm thuận lợi (≥ 60%). Độ đứt gió thẳng đứng (200–850 hPa) dao động 0.5–18.8 m/s (trung bình 8.7 m/s ≈ 17 hải lý/giờ). Khi đạt đỉnh, đứt gió ở mức cao (11.2 m/s) dù tầng giữa còn ẩm — độ đứt gió là yếu tố kìm hãm chính đối với cơn bão này. Pha tăng cường nhanh diễn ra trùng với cửa sổ môi trường thuận lợi (đứt gió xuống thấp và tầng giữa ẩm) — phù hợp với lý thuyết về tăng cường nhanh.

Nguồn dữ liệu: NOAA PSL · NCEP/NCAR Reanalysis 1 (2.5°, 4 obs synoptic/ngày) — RH tầng trung 500–700 hPa & đứt gió 200–850 hPa. Độ ẩm tầng trung ≥ 60% và độ đứt gió < 20 hải lý/giờ (~10 m/s) là các điều kiện thuận lợi cho bão. Độ đứt gió = độ lớn hiệu vector gió giữa 200 hPa và 850 hPa.

Dòng dẫn đường tầng cao (steering flow) dọc đường đi tâm bão

Gió trung bình theo khối lượng lớp dẫn đường 850–200 hPa chính là "dòng chảy" lái cơn bão. So sánh vector dòng dẫn (xanh) với vector di chuyển thực của tâm bão (đỏ) suy từ hai điểm quỹ đạo liên tiếp cho biết bão có bám theo dòng môi trường hay không; phần lệch còn lại phản ánh beta-drift và các tác động khác.

Sai lệch góc trung bình

25°

Bám sát dòng dẫn · lớn nhất 51°

Tốc độ dẫn đường vs thực

19 / 18 km/h

Dòng dẫn đủ mạnh để lái bão

Hướng dòng dẫn chủ đạo

tây

phương vị ~252°

Vector dòng dẫn đường (850–200 hPa) Vector di chuyển thực của tâm bão Quỹ đạo bão

Thời điểm (giờ VN)	Tọa độ tâm bão	Dòng dẫn đường	Di chuyển thực	Sai lệch góc
13:00 16/10/1990	14.00°N, 115.00°E	13.4 km/h · tây nam	10.8 km/h · tây	51°
19:00 16/10/1990	14.00°N, 114.40°E	12.7 km/h · tây nam	12.6 km/h · tây	49°
01:00 17/10/1990	14.00°N, 113.70°E	15.2 km/h · tây nam	12.6 km/h · tây	46°
07:00 17/10/1990	14.00°N, 113.00°E	15.3 km/h · tây nam	14.4 km/h · tây	46°
13:00 17/10/1990	14.00°N, 112.20°E	23.3 km/h · tây nam	14.4 km/h · tây	43°
19:00 17/10/1990	14.00°N, 111.40°E	14.4 km/h · tây	14.4 km/h · tây	21°
01:00 18/10/1990	14.00°N, 110.60°E	19.7 km/h · tây	16.3 km/h · tây	14°
07:00 18/10/1990	13.90°N, 109.70°E	22.2 km/h · tây	14.9 km/h · tây	17°
13:00 18/10/1990	13.70°N, 108.90°E	8.6 km/h · tây	30.8 km/h · tây	6°
19:00 18/10/1990	13.90°N, 107.20°E	20.0 km/h · tây	15.4 km/h · tây	29°
01:00 19/10/1990	14.20°N, 106.40°E	26.9 km/h · tây	26.2 km/h · tây	10°
07:00 19/10/1990	14.60°N, 105.00°E	20.3 km/h · tây	10.9 km/h · tây	20°
13:00 19/10/1990	14.70°N, 104.40°E	23.2 km/h · tây	18.3 km/h · tây	9°
19:00 19/10/1990	14.50°N, 103.40°E	21.8 km/h · tây	27.5 km/h · tây	5°
01:00 20/10/1990	14.20°N, 101.90°E	21.1 km/h · tây	27.5 km/h · tây	8°

Dòng dẫn đường tầng cao (gió trung bình theo khối lượng lớp 850–200 hPa) dọc đường đi có tốc độ trung bình ~19 km/h, hướng chủ đạo về phía tây. Bão di chuyển thực tế trung bình ~18 km/h; sai lệch góc trung bình giữa hướng dòng dẫn và hướng đi thực khoảng 25° (Bám sát dòng dẫn), lớn nhất ~51°. Hướng di chuyển bám sát dòng dẫn — cơn bão chủ yếu bị "lái" bởi dòng môi trường tầng cao; phần lệch nhỏ còn lại (ở Bắc bán cầu thường lệch trái, về phía tây bắc) phù hợp với hiệu ứng beta-drift.

Nguồn dữ liệu: NOAA PSL · NCEP/NCAR Reanalysis 1 (gió u,v theo mực áp) — trung bình lớp dẫn đường 850–200 hPa. Hướng dòng dẫn = hướng gió trung bình lớp thổi về (0°=Bắc, 90°=Đông); hướng di chuyển suy từ 2 điểm quỹ đạo liên tiếp. Sai lệch nhỏ (ở Bắc bán cầu thường lệch về tây bắc) là biểu hiện của beta-drift.

Phân tích sâu bán kính gió mạnh

Quy mô vùng gió của bão — không chỉ gió mạnh đến đâu mà còn trải rộng bao xa — quyết định phạm vi và mức độ tàn phá. Mô phỏng bên dưới dựng theo số liệu bán kính gió lớn nhất trong best track JMA.

Gió mạnh (cấp 6+) Mắt bão

Quy mô trung bìnhkích thước vùng gió ở mức phổ biến của một cơn bão nhiệt đới

Gió mạnh (cấp 6+)

232km bán kính

Đường kính ~463 km · trục lớn/nhỏ 232/232 km

Dải bán kính cả vòng đời: 185–232 km (TB ~213 km)

Không ghi nhận vùng gió cấp 10+.

Cấu trúc trường gió: gần đối xứng. Ghi nhận bán kính gió ở 5/15 mốc quan trắc.

Các điểm nổi bật khác về trường gió

Không chỉ tại thời điểm bán kính lớn nhất — dưới đây là những mốc đáng chú ý khác dọc đường đi, mỗi mốc phản ánh một đặc điểm riêng về cách trường gió của bão mở rộng, siết chặt hay lệch hướng theo từng pha.

Vùng gió mạnh cực đại

BK 232 km ĐK 463 km Gió tâm 65 km/h

Thời điểm trường gió cấp 6+ trải rộng nhất — phạm vi ảnh hưởng gió mạnh, gió giật lớn nhất trong toàn bộ vòng đời bão.

19:00 17/10/1990

Vùng gió mạnh (cấp 6 trở lên) mở rộng lớn nhất tới bán kính khoảng 232 km (~125 hải lý, đường kính ~463 km) vào 19:00 17/10/1990 khi sức gió tâm bão ~65 km/h. Xét về quy mô, bão được xếp vào nhóm "Quy mô trung bình": kích thước vùng gió ở mức phổ biến của một cơn bão nhiệt đới. Trường gió gần như đối xứng quanh tâm, cho thấy cấu trúc bão siết chặt, cân đối. Bán kính gió rộng đồng nghĩa diện tích mặt biển bị gió dồn lớn hơn (nguy cơ nước dâng do bão cao), đà gió dài tạo sóng lớn và sóng lừng lan xa, kèm dải mưa hoàn lưu gây gió giật và ngập lụt trên diện rộng ngay cả khi tâm bão còn ở xa. Bán kính vùng gió mạnh cũng là căn cứ để khoanh vùng nguy hiểm trên biển, xác định phạm vi sơ tán và ước tính khoảng thời gian an toàn còn lại trước khi gió mạnh ập tới.

Bán kính gió lấy theo giá trị lớn nhất trong vòng đời bão (nguồn: best track JMA). Vòng gió được vẽ lệch tâm theo trục lớn/nhỏ để phản ánh mức độ bất cân đối của trường gió thực tế.

Biểu đồ vòng đời cường độ

Sức gió (km/h)Áp suất (hPa)

Bản đồ đường đi & cường độ (tự dựng từ best track JMA · bấm vào từng mốc để xem chi tiết)

Ảnh mây vệ tinh NASA GIBS bão LOLA — Ảnh mây vệ tinh NASA GIBS (đổi theo mốc thời gian đang chọn)

Tóm tắt bằng lời — toàn bộ hành trình & cường độ bão kể lại thành đoạn văn dễ đọc

Bão LOLA (1990) được JMA ghi nhận theo dõi đầu tiên tại Biển Đông lúc 13:00 16/10/1990. Hệ thống chính thức mạnh lên thành bão (cấp 8) tại Biển Đông vào 07:00 17/10/1990. Bão đạt cường độ đỉnh gần Biển Đông với sức gió 65 km/h (~35 kt), phân loại Bão, áp suất tâm thấp nhất 998 hPa. Xét theo gió mạnh nhất, đây là cơn bão mạnh thứ 29/29 của mùa bão 1990. Bão được ghi nhận lần cuối tại ngoài khơi Tây Bắc Thái Bình Dương lúc 01:00 20/10/1990. Tổng quãng đường di chuyển khoảng 1437 km trong 3 ngày 12 giờ (tốc độ trung bình ~17 km/h). Có tăng cường nhanh (RI): sức gió tăng 35 kt trong ≤24 giờ (ngưỡng RI ≥ 30 kt). Về điều kiện nền nhiệt biển: SST trung bình dọc đường đi ~27.3°C (Thuận lợi — ngưỡng phát triển bão là 26.5°C). Môi trường khí quyển: độ ẩm tầng trung ~69% (Thuận lợi), đứt gió thẳng đứng ~8.7 m/s (Bất lợi). Về độ sâu đáy biển: bão đi qua vùng biển sâu trung bình ~2,711 m (Rất thuận lợi cho việc tiếp nhiệt), tại điểm đạt đỉnh độ sâu ~2,415 m — biển càng sâu, lớp nước ấm càng dày và bão càng ít bị vệt nước lạnh làm suy yếu. Về nhiệt lượng đại dương (OHC): trung bình dọc đường đi ~30.8 kJ/cm² (Thuận lợi vừa — ngưỡng thuận lợi tăng cường nhanh ~50 kJ/cm²), tại điểm đạt đỉnh ~33.1 kJ/cm². OHC phản ánh bề dày lớp nước ấm tới độ sâu đẳng nhiệt 26°C — thước đo trực tiếp hơn cả SST và độ sâu đáy biển. Về hiệu ứng đại dương nâu: khi tâm bão ở trên đất liền, độ ẩm đất tầng mặt trung bình ~0.48 m³/m³ (Bão hòa nước — ngưỡng đất rất ẩm ~0,30 m³/m³). Về tương tác đất liền: tâm bão đổ bộ 1 lần, lần đầu tại Biển Đông với sức gió ~25 km/h (Vùng áp thấp) và tan dần trên đất liền. Tổng thời gian tâm bão nằm trên đất liền khoảng 38.3 giờ.

Tương tác với các cơn bão cùng thời kỳ & hiệu ứng Fujiwhara

Khi hai cơn bão (xoáy thuận) tiến lại đủ gần nhau — thường trong khoảng ~1.400 km — chúng bắt đầu quay quanh một điểm chung nằm giữa hai tâm, gọi là khối tâm chung. Hiện tượng này được nhà khí tượng Nhật Bản Sakuhei Fujiwhara mô tả năm 1921 nên mang tên ông.

Ở Bắc bán cầu, hai xoáy quay quanh nhau theo chiều ngược kim đồng hồ, khiến quỹ đạo cả hai bị bẻ cong và hướng di chuyển thay đổi khó lường. Tùy vào khoảng cách và chênh lệch cường độ, tương tác có thể dẫn tới ba kết cục chính:

Xoay quanh nhau: hai cơn cùng quay quanh khối tâm chung như đang "khiêu vũ", quỹ đạo uốn cong nhưng vẫn giữ khoảng cách với nhau.
Hấp thụ (nuốt): cơn mạnh hơn hút lấy và nhập cơn yếu hơn vào làm một, hợp nhất thành một xoáy lớn duy nhất.
Đẩy xa nhau: sau khi quay được một đoạn, hai cơn tách ra và bị "văng" theo hai hướng ngược nhau, rời xa dần.

Vì vậy đây là yếu tố quan trọng khi dự báo đường đi của bão đôi.

Bên dưới là phân tích cụ thể mức độ tương tác giữa cơn bão này với từng cơn bão cùng thời kỳ, kèm mô phỏng chuyển động hai tâm bão.

Đang phân tích tương tác với các cơn bão cùng thời kỳ…

Thời gian	Tọa độ tâm	Áp suất	Sức gió	Gió giật	Phân loại	Bán kính gió (cấp 6+)
13:00 16/10/1990	14.0°N, 115.0°E	1004hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
19:00 16/10/1990	14.0°N, 114.4°E	1004hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
01:00 17/10/1990	14.0°N, 113.7°E	1002hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
07:00 17/10/1990	14.0°N, 113.0°E	998hPa	65km/h Cấp 8	--	Bão
13:00 17/10/1990	14.0°N, 112.2°E	998hPa	65km/h Cấp 8	--	Bão
19:00 17/10/1990	14.0°N, 111.4°E	998hPa	65km/h Cấp 8	--	Bão
01:00 18/10/1990	14.0°N, 110.6°E	1000hPa	65km/h Cấp 8	--	Bão
07:00 18/10/1990	13.9°N, 109.7°E	1000hPa	65km/h Cấp 8	--	Bão
13:00 18/10/1990	13.7°N, 108.9°E	1002hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
19:00 18/10/1990	13.9°N, 107.2°E	1004hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
01:00 19/10/1990	14.2°N, 106.4°E	1004hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
07:00 19/10/1990	14.6°N, 105.0°E	1006hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
13:00 19/10/1990	14.7°N, 104.4°E	1006hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
19:00 19/10/1990	14.5°N, 103.4°E	1006hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--
01:00 20/10/1990	14.2°N, 101.9°E	1006hPa	K.xác định	--	Chưa rõ	--

Menu Chính

LOLA (1990)

Bán kính gió

Diễn biến: LOLA (1990)

Tương tác đất liền — phân tích đổ bộ

Mức độ mạnh trong năm

Tăng cường nhanh (RI)

Mức sụt áp tối đa

Đặc điểm & bất thường trong di chuyển

Kết cấu gió & năng lượng

Tuỳ chỉnh hệ số quy đổi gió 10′ → 1′ (ACE & PDI)

Sức mạnh & năng lượng tích luỹ (ACE / PDI)

Nhiệt độ bề mặt biển (SST) dọc đường đi tâm bão

Độ sâu đáy biển & cao độ địa hình dọc đường đi tâm bão & ảnh hưởng tới cường độ

Nhiệt lượng đại dương (OHC) dọc đường đi tâm bão

Độ ẩm đất (Soil Moisture) & hiệu ứng đại dương nâu khi bão ở trên đất liền

Môi trường khí quyển: độ ẩm tầng trung & độ đứt gió thẳng đứng

Dòng dẫn đường tầng cao (steering flow) dọc đường đi tâm bão

Phân tích sâu bán kính gió mạnh

Gió mạnh (cấp 6+)

Biểu đồ vòng đời cường độ

Tóm tắt bằng lời — toàn bộ hành trình & cường độ bão kể lại thành đoạn văn dễ đọc

Tương tác với các cơn bão cùng thời kỳ & hiệu ứng Fujiwhara

LƯU Ý QUAN TRỌNG

Danh sách tỉnh/thành mà tâm bão đi qua

Menu Chính

NGÔN NGỮ

Chọn vị trí xem thời tiết

LOLA (1990)

Diễn biến: LOLA (1990)

Tương tác đất liền — phân tích đổ bộ

Mức độ mạnh trong năm

Tăng cường nhanh (RI)

Mức sụt áp tối đa

Đặc điểm & bất thường trong di chuyển

Kết cấu gió & năng lượng

Tuỳ chỉnh hệ số quy đổi gió 10′ → 1′ (ACE & PDI)

Sức mạnh & năng lượng tích luỹ (ACE / PDI)

Nhiệt độ bề mặt biển (SST) dọc đường đi tâm bão

Độ sâu đáy biển & cao độ địa hình dọc đường đi tâm bão & ảnh hưởng tới cường độ

Nhiệt lượng đại dương (OHC) dọc đường đi tâm bão

Độ ẩm đất (Soil Moisture) & hiệu ứng đại dương nâu khi bão ở trên đất liền

Môi trường khí quyển: độ ẩm tầng trung & độ đứt gió thẳng đứng

Dòng dẫn đường tầng cao (steering flow) dọc đường đi tâm bão

Phân tích sâu bán kính gió mạnh

Gió mạnh (cấp 6+)

Biểu đồ vòng đời cường độ

Tóm tắt bằng lời — toàn bộ hành trình & cường độ bão kể lại thành đoạn văn dễ đọc

Tương tác với các cơn bão cùng thời kỳ & hiệu ứng Fujiwhara

LƯU Ý QUAN TRỌNG

Danh sách tỉnh/thành mà tâm bão đi qua